Ἡ Σανσκριτικὴ Εἶχε Μηχανὴν Γλώσσης Πρὶν Αἱ Μηχαναὶ Ἔχωσι Κώδικα

Τινὰ ἀρχαῖα κείμενα διηγοῦνται ἱστορίας. Ἡ γραμματικὴ τοῦ Πανίνι συμπεριφέρεται μᾶλλον ὡς μηχανή.

Πλέον δύο χιλιάδων ἐτῶν πρό, ὁ γραμματικὸς Πανίνι συνέθεσε τὴν Ἀσταδυαγί, σύστημα περίπου τεσσάρων χιλιάδων κανόνων διὰ τὴν γένεσιν ὀρθῆς Σανσκριτικῆς. Εἶναι βραχεῖα, πυκνή, ἀναδρομική, καὶ κατ᾽ εἰλικρίνειαν ἄκαρπος εἰς πάντα ὃς ἀναμένει ἀρχαῖον βιβλίον νὰ εἶναι ἥπιον. Ῥίζαι συνδυάζονται μετὰ καταλήξεων. Ἦχοι μεταβάλλονται ἀλλήλοις συναντῶντες. Κανόνες συγκρούονται, καὶ μετα-κανόνες κρίνουσι τίς κανὼν νικᾷ.

Ἐνταῦθα ἡ σύγκρισις πρὸς κώδικα γίνεται ἀνθεκτικὴ τῇ ἀντιστάσει, καὶ ἐνταῦθα ἐπίσης γίνεται ἐπικίνδυνος.

Φόνευσον πρῶτον τὴν κακὴν ἐκδοχήν

Οὔ, ἡ Σανσκριτικὴ δὲν εἶναι «ἡ τελεία γλῶσσα προγραμματισμοῦ». Ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος ἀνήκει εἰς τὸ μουσεῖον τῆς θρασείας φλυαρίας τοῦ διαδικτύου. Ἡ Σανσκριτικὴ εἶναι φυσικὴ ἀνθρωπίνη γλῶσσα μετ᾽ ἀμφισημίας, ποιήσεως καὶ ἀκαταστασίας, ὡς πᾶσα ἑτέρα.

Τὸ ἀληθὲς εἶναι ἐνδιαφερέστερον. Ἡ γραμματικὴ τοῦ Πανίνι ὁμοιάζει τυπικῷ συστήματι. Λαμβάνει εἰσόδους, ἐφαρμόζει διατεταγμένας πράξεις καὶ παράγει ἐξόδους. Δὲν περιγράφει τὴν Σανσκριτικὴν ἔξωθεν, ὡς βιβλίον φράσεων τουρίστου ἀπαριθμεῖ φράσεις. Ἐκπροσωπεῖ τὴν Σανσκριτικὴν ἔσωθεν, ὡς γεννητικὴν μηχανὴν ἣ, τρεχομένη ὀρθῶς, παράγει τὰς ὀρθὰς μορφάς.

Μορφή τις εἶναι ἔξοδος κεκρυμμένης διαδικασίας

Νόει μίαν συνήθη Σανσκριτικὴν λέξιν ὡς ὁρατὸν πέρας διαδικασίας. Ὑποκάτω κεῖται ῥίζα φέρουσα πυρηνικὸν νόημα. Οἱ κανόνες τοῦ Πανίνι προσαρτῶσι τὴν ὀρθὴν κατάληξιν, εἶτα ἐκπυρσοκροτοῦσι διαδοχὴν φωνητικῶν μεταβολῶν, τινὲς αὐτῶν ἐξαρτώμεναι ἐκ τοῦ τί ἄλλοι κανόνες ἤδη ἔπραξαν. Ὅταν βλέπεις τὴν λελαμπρυσμένην λέξιν, μικρὰ παραγωγὴ ἤδη ἐτελέσθη. Ἡ αὐτὴ λογικὴ κυβερνᾷ τὸ σάνδι, τὸν τρόπον καθ᾽ ὃν οἱ ἦχοι ἐν τοῖς ὁρίοις λέξεων συμπτύσσονται καὶ μεταβάλλονται ὥστε ὁ λόγος ῥέῃ· οὐ τυχαία μαλάκωσις, ἀλλὰ προβλεψίμη ἔξοδος ῥητῶν κανόνων.

Διὰ τοῦτο οἱ σύγχρονοι ἀναγνῶσται ἐπανέρχονται εἰς ὑπολογιστικὰς μεταφοράς. Οὐχ ὅτι ἡ ἀρχαία Ἰνδία εἶχε φορητοὺς ὑπολογιστάς, ἀλλ᾽ ὅτι ὁ Πανίνι εἶχέ τι ὃ ἔτι κάμνει τοὺς συγχρόνους γλωσσολόγους αἰσθάνεσθαι ὡς μὴ ἐπαρκῶς περιβεβλημένους· βαναύσως συμπεπυκνωμένην θεωρίαν γλώσσης, γεγραμμένην ὡς διαδικασίαν. Πρόσφατον ἔργον ἔλυσε καὶ μακροχρονίους ἀπορίας περὶ τοῦ πῶς οἱ κανόνες αὐτοῦ ἐπιλύουσι συγκρούσεις, καὶ ἄλλοι ἐρευνηταὶ κατεσκεύασαν λογισμικὸν προσομοιοῦν τμήματα τοῦ συστήματος αὐτοῦ ἵνα παράγωσι Σανσκριτικὰς μορφὰς αὐτομάτως.

Μὴ μάνθανε τὴν Σανσκριτικήν. Τρέχε αὐτήν.

Ἰδοὺ ἡ ἀναπλαισίωσις, καὶ εἶναι ἐκείνη ἥτις τὸ PRAVIEL οἰκοδομεῖ. Ῥῆμα οὐκ ἔστι λέξις πρὸς ἀπομνημόνευσιν μεμονωμένη. Εἶναι ἀποτέλεσμα παραγωγῆς ἣν δύνασαι μαθεῖν ἐπιτελεῖν. Καθαρὰ πρότασις ἐστὶν ἐπιφάνεια μηχανῆς ἥτις ἤδη ἔτρεξεν.

Λάβε οὖν ῥίζαν. Πρόσθεσον κατάληξιν. Θέα τοὺς νόμους τῶν ἤχων ἐκπυρσοκροτοῦντας καὶ τὴν μορφὴν ἀναδυομένην. Πραττόμενον οὕτω, ἡ γραμματικὴ παύεται αἰσθάνεσθαι ὡς τιμωρία διὰ τὴν ἐπιθυμίαν ἀναγνῶναι τὸ Bhagavad Gītā ἢ τὴν Ṛgveda ἐν τῷ πρωτοτύπῳ. Ἄρχεται αἰσθάνεσθαι ὡς ὃ εἶναι· ἀρχαία μηχανὴ ἣν μανθάνεις χειρίζεσθαι, ἣ γεννᾷ καλὴν Σανσκριτικὴν ἐπὶ πλέον χρόνον ἢ οἱ πλεῖστοι πολιτισμοὶ ὑπῆρξαν.

Πηγαί

• Ἐπίλυσις τοῦ μεγίστου αἰνίγματος τῆς γραμματικῆς (Πανεπιστήμιον Καίμβριδζ)
• Νέον ὑπολογιστικὸν σχῆμα διὰ εὐφωνικὰς συναπτήσεις ἐν τῇ ἐπεξεργασίᾳ Σανσκριτικῆς (arXiv)
• Πρὸς αὐτόματον παραγωγὴν παραγώγων ὀνομάτων ἐν τῇ Σανσκριτικῇ διὰ προσομοιώσεως τοῦ Πανίνι (arXiv)