Blog
Δοκίμια περὶ γλώσσης, μαθήσεως καὶ τῆς τέχνης ἐπὶ τῶν μαθημάτων.
Τελευταῖον δοκίμιον
Κατάλογος παρουσίας ἐπὶ λίθου ἀσθένειαν καὶ νύγμα σκορπίου κατέγραψεν. Πάπυρος ἐφύλαξεν ἐργάτας βοῶντας ὅτι πεινῶσιν. Τὸ Δεῖρ ἐλ-Μεδινὰ τὸν καθημερινὸν βίον ἐν γράμμασιν ἐτήρει.
Ἡ Πρωτοϊνδοευρωπαϊκὴ οὐδὲν χειρόγραφον κατέλιπεν. Μῦθος πρῶτον γραφεὶς τῷ 1868 δείκνυσι πῶς οἱ λόγιοι γλῶσσαν ἐκ τῶν ἀπογόνων αὐτῆς ἀναπλάττουσι, καὶ διὰ τί πᾶς στίχος ὑπόθεσις μένει.
Ἡ Ἄλις Κόβερ τοὺς τύπους διέταξεν. Ὁ Ἔμμετ Βέννετ τὰ σημεῖα ἐταξινόμησεν. Ὁ Μιχαὴλ Βέντρις τὰ ὀνόματα τῶν τόπων ἐδοκίμασεν. Εἶτα εἷς τρίπους τὴν Ἑλληνικὴν τῆς Ἐποχῆς τοῦ Χαλκοῦ δυσάρνητον ἐποίησεν.
Ὁ μηχανισμὸς τῶν Ἀντικυθήρων ἐκλείψεις, ἡμερολόγια καὶ τοὺς πλανήτας ἐσήμαινεν. Μόνον τὸ τρίτον σῴζεται, ὥστε πᾶσα βεβαία ἀποκατάστασις ζήτησίς ἐστιν.
Περὶ 1700 ἔτη πρὸ τῆς Σαπφοῦς, ἱέρειά τις ἐν τῷ νοτίῳ Ἰρὰκ ἐποίησέν τι ὃ οὐδεὶς πρὸ αὐτῆς ἐπεποιήκει· ὑπέγραψεν τὰ ποιήματα αὐτῆς. Ἐγώ, Ἐνχεδουάννα.
Ὁ Ἰούλιος Καῖσαρ οὐδέποτε εἶπεν «Βένι, Βίδι, Βίτσι». Εἶπέν τι ἐγγύτερον τῷ «Ουάινι, Ουίδι, Ουίκι». Ἡ ἀπόδειξις ἔρχεται ἐκ μέρους ἐκ τῆς κραυγῆς πωλητοῦ σύκων ἐν τῇ ὁδῷ.
Ὕμνος ὅν ποτε παῖδες σχολῆς Βαβυλώνιοι ἀντέγραφον τῇ χειρὶ ἠφανίσθη ἐπὶ δισχίλια ἔτη. Τῷ 2025 ἀλγόριθμός τις ἐν Μονάχῳ εὗρεν τὰ διεσπαρμένα αὐτοῦ τμήματα. Ἄνθρωπος ὅμως ἐχρῆν ἵνα ποιήσῃ αὐτὰ ᾄδειν.
Τὰ γράμματα ἃ νῦν ἀναγιγνώσκεις ἀνάγονται εἰς μέταλλον τυρκουὰζ ἐν τῇ Αἰγυπτίᾳ ἐρήμῳ, ὅπου ἐργάται οἳ οὐκ ἠδύναντο ἀναγιγνώσκειν τὰ ἱερογλυφικὰ μετέβαλον ὀλίγα αὐτῶν εἰς τὸ πρῶτον ἀλφάβητον.
Τινὲς λέξεις φέρουσιν τρεῖς ἢ τέσσαρας σημασίας ἅμα, καὶ οὐδεμία μία Ἀγγλικὴ λέξις δύναται χωρῆσαι πάσας. Ἡ μετάφρασις ὀφείλει ἐκλέξασθαι μίαν καὶ ἀφεῖναι τὰς λοιπάς. Ἰδοὺ ἓξ ἀξίαι ἵνα γνωσθῶσιν ὅλαι.
Οὐχ οἱ μαρμάρινοι Ῥωμαῖοι τῶν διδακτικῶν βιβλίων, ἀλλ᾽ οἱ ἀληθινοί· πρόσκλησις γενεθλίων ἀπὸ γυναικὸς ἐκ ψυχροῦ φρουρίου ἐν Βρεττανίᾳ, καὶ μικρὰ ὀργίλη κατάρα ἥτις αἰτεῖ θεὰν ἵνα διαλύσῃ κλέπτην ὡς ὕδωρ.
Ἡ Κλασικὴ Σινικὴ οὐκ ἦν πάντοτε ἡ σιωπηλὴ γλῶσσα τῆς αἰθούσης τῶν ἐξετάσεων. Ἐλαλεῖτο μεγάλῃ φωνῇ, καὶ ὁ ἦχος αὐτῆς σχεδὸν οὐδὲν ὅμοιος ἦν τῇ Μανδαρινικῇ. Ἰδοὺ πῶς οἱ λόγιοι εὗρον πάλιν ἐκείνην τὴν φωνήν.
Ὁ ἀρχαῖος κόσμος ἐστὶν νῦν πανταχοῦ, ἐπὶ τῶν μεγίστων ὀθονῶν καὶ ἐν τοῖς μεγίστοις ἀκουστικοῖς. Σχεδὸν οὐδεὶς τῶν τερπομένων αὐτῷ δύναται ἀναγνῶναι ἕνα στίχον αὐτοῦ ἐν τῷ πρωτοτύπῳ. Ἐκεῖνο τὸ χάσμα ἐστὶν ἡ αἰτία δι᾽ ἣν ᾠκοδομήσαμεν τοῦτο.
Ἐπὶ σχεδὸν δύο χιλιάδας ἔτη τὰ εἰλητάρια τοῦ Ἡρακλείου ἦσαν ἀναγνώσιμα οὐδαμόθεν μελανὰ ξύλα ἄνθρακος. Νῦν ἡ μηχανικὴ μάθησις ἀνασύρει Ἑλληνικὴν ἐξ εἰληταρίων ἃ οὐδεὶς ἄνθρωπος δύναται ἀσφαλῶς ἀνοῖξαι.
Ἡ γραμματικὴ τοῦ Πανίνι ἀναγινώσκεται ἧττον ὡς περιγραφὴ καὶ πλέον ὡς μηχανή· εἴσοδοι, διατεταγμέναι πράξεις, ἔξοδοι. Οὔ, οὐκ ἔστι γλῶσσα προγραμματισμοῦ. Εἶναι κάτι παραδοξότερον.
Ἡ Ἀγγλικὴ εἶναι μία ἐκ τῶν γλωσσῶν μετὰ τοῦ μεγίστου ἀριθμοῦ δανείων ἐν ὅλῃ τῇ ἱστορίᾳ. Πολλαὶ ἀρχαῖαι γλῶσσαι ἦσαν τὸ ἐναντίον· οἰκοδομοῦσαι κατὰ τὸ πλεῖστον ἐξ ἑαυτῶν. Τοῦτο μεταβάλλει αὐτὸ τὸ νόημα τοῦ 'δύσκολος πρὸς μάθησιν'.
Τὰ ἀρχαιότατα χειρόγραφα τοῦ Κορανίου στεροῦνται πολλάκις τῶν στιγμῶν καὶ φωνητικῶν σημείων ἐφ᾽ οἷς στηρίζεται ὁ σύγχρονος ἀναγνώστης. Ἡ ἀπουσία αὕτη δὲν ἐστὶν ἔλλειψις. Ἐστὶ παράθυρον εἰς τὸ πῶς ποτε ἐλειτούργει ἡ ἀνάγνωσις.
Πρὶν ἡ Κινεζικὴ γένηται ποίησις, φιλοσοφία ἢ γραφειοκρατία, ἦν ἐρώτησις χαρασσομένη εἰς ὀστοῦν καὶ ἀναγινωσκομένη ἐν τοῖς ῥήγμασιν. Αὕτη ἡ ἀρχὴ μεταβάλλει τὴν αἴσθησιν παντὸς γράμματος.
Ἡ Λατινικὴ ἣν πρῶτον γνωρίζομεν εἶναι ὑπερβολικῶς καθαρά. Οἱ τοῖχοι τῆς Πομπηΐας ἦσαν πλήρεις ἐρωτικῶν γραμμάτων, ὕβρεων καὶ ζήλου μονομάχων, καὶ τῷ 2026 νέα ἐρευνητικὴ ἀπεικόνισις ἀνεκάλυψεν 79 ἐπιγραφὰς μηδέποτε καταγεγραμμένας.
Πῶς ἡ κλασικὴ παιδεία συνεστάλη, ποῦ ἀναφύεται πάλιν, καὶ διατὶ ἡ μάθησις ἀρχαίων γλωσσῶν χρῄζει ἔτι καλυτέρων ἐργαλείων.
Θέματα
Τὸ ἡμερολόγιον παρακάθηται τοῖς μαθήμασιν: ἱστορία γλώσσης, μέθοδοι μελέτης καὶ σημειώσεις περὶ τοῦ τρόπου κατασκευῆς τῶν μαθημάτων.