Ἡ Τεχνητὴ Νοημοσύνη Ἀναγινώσκει τὴν Βιβλιοθήκην ἣν ὁ Οὐεσούβιος Κατέκλεισεν

Ἐπὶ σχεδὸν δύο χιλιάδας ἔτη, ἡ βιβλιοθήκη ἐφαίνετο ὡς παιδιὰ εἰρημένη ὑπὸ ἡφαιστείου.

Τὰ εἰλητάρια τοῦ Ἡρακλείου δὲν ἦσαν μόνον παλαιά. Ἦσαν ἠπεψημένα. Ὅτε ὁ Οὐεσούβιος ἐξερράγη τῷ 79 μ.Χ., οἱ πάπυροι τῆς Ἐπαύλεως τῶν Παπύρων ἐξηνθρακίσθησαν εἰς μελανά, εὔθραυστα κυλινδρικὰ σχήματα. Διεσώθησαν, τεχνικῶς. Ἀλλὰ τὸ πειρᾶσθαι ἀναγινώσκειν ἕν τι ἐξ αὐτῶν ἦν ὡς τὸ πειρᾶσθαι ἀνοῖξαι ποῦρον κατεσκευασμένον ἐξ τέφρας, καὶ αἱ πρῶται προσπάθειαι φυσικῆς ἐκτυλίξεως κατέστρεψαν πολλά.

Εἶτα αἱ μηχαναὶ ἦλθον.

Ἀνάγνωσις ἐσωτερικοῦ σφραγισμένου εἰληταρίου

Χρησιμοποιοῦντες ὑψηλῆς ἀναλύσεως ἀκτινογραφικὰς σαρώσεις, ψηφιακὴν «ἐκτύλιξιν» καὶ μηχανικὴν μάθησιν ἐκπαιδευθεῖσαν ἀνιχνεύειν τὴν ἀμυδρὰν σφραγῖδα ἀρχαίου μελανιοῦ, ἐρευνηταὶ τῆς Ἀγωνίας Οὐεσουβίου ἤρξαντο ἀνακαλύπτειν γραφὴν ἐντὸς εἰληταρίων ἃ οὐδεὶς ἀνθρώπινος χεὶρ δύναται ἀσφαλῶς ἀνοῖξαι. Ἑλληνικὰ γράμματα ἤρξαντο ἐμφανίζεσθαι ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν ἠνθρακωμένου παπύρου.

Τῷ 2025 τὸ ἔργον ἔφθασεν εἰς ὅριον εὐκόλως ὑποτιμώμενον. Εἰλητάριον τοῦ Ἡρακλείου ἔτι κεκυλιγμένον, φυλαττόμενον ἐν ταῖς Βοδλειαναῖς Βιβλιοθήκαις τῆς Ὀξφόρδης καὶ γνωστὸν μόνον ὑπὸ τοῦ καταλόγου PHerc. 172, ἀνεγνώσθη ὁ τίτλος αὐτοῦ τὸ πρῶτον· Περὶ Κακιῶν, ὑπὸ τοῦ Ἐπικουρείου φιλοσόφου Φιλοδήμου. Τὸ εἰλητάριον εἶχε σαρωθῇ εἰς τὸ σύγχροτρον Diamond Light Source, εἶτα ἀποκρυπτογραφήθη ὑπὸ ἐρευνητῶν χωρὶς τὸ εἰλητάριον ποτε ἀνοιχθῆναι. Οὐ μεταφορά. Οὐ ἀνακατασκευή. Τίτλος ἀναχθεὶς ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ σφραγισμένου ἀρχαίου βιβλίου.

Τοῦτό ἐστι τὸ ἄξιον στοχασμοῦ. Τὸ παρελθὸν δὲν διεσώθη ἐνταῦθα ὡς τακτοποιημένον μουσειακὸν ἀντικείμενον. Διεσώθη ὡς συντρίμμια, ὡς κατεθλιμμένος ἄνθραξ, ὡς ἀναγνώσιμος οὐδαμόθεν ὕλη. Καὶ νῦν, μετὰ ἱκανῆς ἀπεικονίσεως, γεωμετρίας, γλωσσικῆς ἐμπειρογνωμοσύνης καὶ καθαρῆς ὑπολογιστικῆς ἐπιμονῆς, τὰ συντρίμμια ἄρχονται λαλεῖν.

Τί τοῦτο θὰ ποιήσῃ καὶ τί οὔ

Θὰ ἀναγράψῃ τὸν κλασικὸν πολιτισμὸν ἐν μιᾷ νυκτί; Οὔ. Πολλὰ ἀνακτηθέντα κείμενα ἐνδέχεται ἀποβῆναι ἀποσπασματικά, τεχνικὰ ἢ ἐπαναληπτικά, καὶ τὸ ἔργον εἶναι βραδύ. Ἀλλὰ τοῦτό ἐστιν σχεδὸν τὸ νόημα. Ὁ ἀρχαῖος κόσμος δὲν ἀπετελεῖτο μόνον ἐξ ἀριστουργημάτων. Ἀπετελεῖτο ἐξ ἐρίδων, ὑποσημειώσεων, κακῶν γνωμῶν, ἰδιωτικῶν παθῶν καὶ φιλοσόφων παραπονουμένων περὶ ἑτέρων φιλοσόφων. Φιλοσοφικὴ βιβλιοθήκη πλήρης ἠθικῶν πραγματειῶν εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀδόξαστον, ἀνθρώπινον εἶδος θησαυροῦ ὃν ὀφείλομεν ἐπιθυμεῖν ἐπιστρέψαι.

Ἔνδον τῶν ὑπολοίπων εἰληταρίων, πλείων Ἑλληνικὴ ἔτι ἀναμένει.

Πέντε λέξεις ἐκ τῆς ἱστορίας

Ὅλον τὸ δρᾶμα τρέχει ἐπὶ χειρὸς Ἑλληνικῶν λέξεων, καὶ εἶναι καλὸν πρῶτον λεξιλόγιον·

• βίβλος (bíblos), βιβλίον.
• πάπυρος (pápyros), πάπυρος, αὐτὴ ἡ ὕλη ἀναγινωσκομένη.
• κακία (kakía), κακία ἢ πονηρία, τὸ θέμα τοῦ ἀνακτηθέντος εἰληταρίου.
• ἀρετή (aretḗ), ἀρετὴ ἢ ἐξοχότης, τὸ ἐναντίον αὐτῆς.
• λόγος (lógos), λόγος, νοῦς, ἑρμηνεία.

Μάθε ταύτας τὰς πέντε καὶ ἡ εἴδησις παύεται εἶναι νέα ἑτέρου τινός. Γίνεται θύρα δι᾽ ἧς δύνασαι εἰσελθεῖν. Τοῦτό ἐστι τὸ ἔργον τοῦ PRAVIEL· ἀγαγεῖν σε ἀπὸ τῶν πρώτων Ἑλληνικῶν γραμμάτων ἕως τοῦ ἀναγινώσκειν, σὺ αὐτός, τὰς λέξεις ἃς τὸ πῦρ οὐκ ἠδυνήθη ἀλεῖψαι.

Πηγαί

• Ἡ Ἀγωνία Οὐεσουβίου
• Τὸ ἐσωτερικὸν εἰληταρίου τοῦ Ἡρακλείου ἑωράθη τὸ πρῶτον ἐδῶ καὶ σχεδὸν 2.000 ἔτη (Βοδλειαναὶ Βιβλιοθῆκαι)
• Τίτλος καὶ συγγραφεὺς κεκαυμένου, ἔτι κεκυλιγμένου εἰληταρίου τοῦ Ἡρακλείου ἀποκρυπτογραφήθησαν μετὰ σχεδὸν 2.000 ἔτη (CNN)
• Φοιτηταὶ ἀποκρυπτογραφοῦσιν εἰλητάρια τοῦ Ἡρακλείου ἡλικίας 2.000 ἐτῶν (NEH)