Πᾶν Ἀλφάβητον Ἤρξατο ὡς Βοῦς καὶ Οἶκος

Βλέψον τὸ γράμμα A. Ἀνάστρεψον αὐτό. Βλέπεις τὰ δύο κέρατα; Οὐκ ἔστιν σύμπτωσις. Πρὸ τετρακισχιλίων ἐτῶν ἦν κεφαλὴ βοός.

Σχεδὸν πᾶν ἀλφάβητον ἐν χρήσει σήμερον, τὸ Λατινικόν, τὸ Ἑλληνικόν, τὸ Ἑβραϊκόν, τὸ Ἀραβικόν, τὸ Κυριλλικόν, καὶ τὰ γράμματα ἐπὶ ταύτης τῆς ὀθόνης, κατάγεται ἐξ ἑνὸς προγόνου. Καὶ ὁ πρόγονος οὗτος οὐκ ἐφευρέθη ὑπὸ λογίων ἐν ἀνακτόρῳ. Φαίνεται ὅτι ἐσχεδιάσθη αὐτοσχεδίως ὑπὸ ἐργατῶν λαλούντων Σημιτικὴν γλῶσσαν ἐν Αἰγυπτίᾳ ἐρήμῳ, περικυκλωθέντων γραφῇ ἣν σχεδὸν βεβαίως οὐκ ἠδύναντο ἀναγιγνώσκειν.

Ἡ συντομία ὀκνηροῦ σοφοῦ

Ὁ τόπος ἐστὶν τὸ Σεραβὶτ ἐλ-Χαδίμ (Serabit el-Khadim), ἀνεμώδης ὑψηλὴ πεδιὰς ἐν τῷ Σινᾷ ὅπου οἱ Αἰγύπτιοι ὤρυσσον τυρκουὰζ διὰ ναὸν τῆς θεᾶς Ἁθώρ (Hathor), «τῆς Κυρίας τοῦ Τυρκουάζ». Οἱ ἐκεῖ ἐργάται ἐλάλουν Σημιτικήν, ἦσαν ξένοι ἐν Αἰγύπτῳ. Περὶ αὐτοὺς ἵσταντο κομψὰ ἱερογλυφικά, ἑκατοντάδες πολυπλόκων σημείων ἃ ἀπῄτουν τοὺς γραφεῖς ἵνα κρατήσωσιν ἔτη.

Ἦλθέν τινι ἰδέα ἥτις μετέβαλεν τὸν κόσμον ποιοῦσα αὐτὸν ἁπλούστερον. Ἀντὶ τοῦ μανθάνειν ἓν σημεῖον δι᾽ ἑκάστην λέξιν, λάβε τὴν εἰκόνα βοός, καὶ ἄφες αὐτὴν ἵνα παριστᾷ μόνον τὸν πρῶτον φθόγγον τῆς λέξεως «βοῦς». Ἐν τῇ γλώσσῃ αὐτῶν ὁ βοῦς ἦν ʾalp, ὥστε τὸ σημεῖον τοῦ βοὸς ἐσήμαινεν μόνον «a». Ὁ οἶκος ἦν bayt, ὥστε τὸ σημεῖον τοῦ οἴκου ἐσήμαινεν «b». Κυματώδης γραμμὴ ὕδατος, mayim, ἐσήμαινεν «m».

Οἱ λόγιοι καλοῦσιν τοῦτο ἀκροφωνικὴν ἀρχήν· εἰκὼν ἥτις ἵσταται ἀντὶ τοῦ πρώτου φθόγγου τοῦ ἰδίου αὐτῆς ὀνόματος. Διὰ τοῦτο τὸ ἀλφάβητον ἡμῶν ἔτι φέρει τὰ ἀπολιθώματα ἐκείνων τῶν πρώτων εἰκόνων. Ὁ βοῦς aleph ἐγένετο ἄλφα, ἐγένετο A. Ὁ οἶκος bet ἐγένετο βῆτα, ἐγένετο B, καὶ ἔδωκεν ἡμῖν αὐτὴν τὴν λέξιν «alphabet», τὸν βοῦν καὶ τὸν οἶκον, λεγομένους ἅμα.

Περὶ τεσσαράκοντα τούτων τῶν κεχαραγμένων ἐπιγραφῶν σῴζονται, αἱ πλεῖσται εὑρεθεῖσαι τῷ χειμῶνι τοῦ 1904 ἕως 1905 ὑπὸ τῶν ἀρχαιολόγων Ἵλδας καὶ Φλίντερς Πέτρι (Hilda, Flinders Petrie). Τῷ 1916 ὁ Ἄλαν Γκάρντινερ (Alan Gardiner) ἀνέγνω ἐπαναλαμβανομένην τινὰ ἀκολουθίαν αὐτῶν ὡς lbʿlt, «τῇ Κυρίᾳ», ἀφιέρωσιν αὐτῇ τῇ Ἁθώρ, καὶ αἱ πρῶται λέξεις τοῦ πρώτου ἀλφαβήτου ἦλθον εἰς σαφήνειαν.

Γενεαλογικὸν δένδρον μετὰ κτενὸς φθειρῶν ἐν τῇ ῥίζῃ

Ἐξ ἐκείνου τοῦ σπέρματος ἐβλάστησεν πάντα. Τὸ πρώιμον ἀλφάβητον μετέβη εἰς τοὺς Φοίνικας, οἳ ἐκόλασαν αὐτὸ εἰς εὔτακτα εἴκοσι δύο σύμφωνα καὶ ἔφερον αὐτὸ περὶ τὴν Μεσόγειον ἐπὶ τῶν ἐμπορικῶν αὐτῶν πλοίων. Ἐκ τοῦ Φοινικικοῦ ἦλθεν τὸ Παλαιοεβραϊκὸν καὶ τὸ Ἀραμαϊκόν· ἐκ τοῦ Ἀραμαϊκοῦ, τέλος, ἡ Ἀραβικὴ γραφή. Καὶ οἱ Ἕλληνες ἐδανείσαντο αὐτό, καὶ ἐποίησαν ἓν ῥιζικὸν μεταβολήν, εἰς ἣν ἐπανερχόμεθα ἄλλῃ ἡμέρᾳ· ἐφεῦρον γράμματα διὰ τὰ φωνήεντα. Ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἦλθεν τὸ Λατινικόν, ὃ ἀναγιγνώσκεις, καὶ τὸ Κυριλλικόν, ὃ ἀναγιγνώσκουσιν ἑκατοντάδες μυριάδων ἄλλων.

Ἓν διακλαδιζόμενον γένος, ἀπὸ ἐρημικοῦ μετάλλου εἰς σχεδὸν πάντα ζῶντα ἀναγνώστην.

Ἡ ἀρχαιοτάτη πλήρης πρότασις ἣν ἔχομεν ἐν τούτῳ τῷ νεαρῷ ἀλφαβήτῳ ἐστὶν θαυμαστῶς ταπεινή. Κεχάρακται ἐπὶ μικροῦ ἐλεφαντίνου κτενὸς ἐκ Λαχίς (Lachish), ἐν ᾧ νῦν ἐστιν Ἰσραήλ, χρονολογουμένη περὶ τὸ 1700 πρὸ Χριστοῦ. Ἑπτακαίδεκα γράμματα, ἑπτὰ λέξεις, καὶ ὃ γράφουσιν ἐστὶν προσευχὴ κατὰ τῶν φθειρῶν τῆς κεφαλῆς· «Οὗτος ὁ ὀδοὺς ἐκριζωσάτω τὰς φθεῖρας τῆς τριχὸς καὶ τοῦ πώγωνος.» Μικροσκοπικὰ λείψανα ἀληθῶν φθειρῶν ἔτι προσεκολλῶντο τῷ κτενὶ ὅτε ἐμελετήθη. Αἱ πρῶται προτάσεις τῆς ἀνθρωπότητος οὐκ ἦσαν περὶ θεῶν καὶ βασιλέων, ἀλλὰ περὶ τοῦ κτενίζειν τὰ ζωύφια ἐκ τοῦ πώγωνός σου.

Περὶ οὗ οἱ λόγιοι ἔτι μάχονται

Ἐνταῦθα εἰλικρινὲς κείμενον ὀφείλει βραδῦναι, διότι αἱ ἔριδες εἰσὶν τὸ ἄριστον μέρος.

Οὐδεὶς συμφωνεῖ περὶ τῆς χρονολογίας. Μία παράταξις τίθησιν τὴν ἐφεύρεσιν περὶ τὸ 1850 ἕως 1800 πρὸ Χριστοῦ, ἐν βάθει τῆς Αἰγύπτου, ὃ ἂν ποιοῖ αὐτὴν γνησίως Αἰγυπτιακὴν δημιουργίαν. Ἄλλη τίθησιν αὐτὴν περὶ τὸ 1550 πρὸ Χριστοῦ, ἐν Χαναάν. Ἡ διαφορὰ οὐκ ἔστιν μικρά· κρίνει ποῦ καὶ ὑπὸ τίνος ἐγεννήθη τὸ δημοκρατικώτατον ἐργαλεῖον τῆς γραφῆς. Ἡ Αἰγυπτιολόγος Ὄρλυ Γκόλντβασερ (Orly Goldwasser) διισχυρίζεται ὅτι οἱ ἐφευρέται ἦσαν ἀγράμματοι μεταλλωρύχοι, μιμούμενοι τὰ σχήματα τῶν ἱερογλυφικῶν ἃ ἐθαύμαζον ἀλλ᾽ οὐκ ἠδύναντο ἀναγιγνώσκειν, διὰ τοῦτο τὰ γράμματα φαίνεται οὕτως ἀκατέργαστα παρὰ τὴν ἐστιλβωμένην ἐπίσημον γραφήν. Ἄλλοι, ὡς ὁ Ἄνσον Ῥέινυ (Anson Rainey), ἐπιμένουσιν ὅτι οἱ ἐφευρέται ὤφειλον εἶναι γραφεῖς γεγυμνασμένοι. Ἡ μαρτυρία ἐστὶν ἱκανῶς λεπτὴ ὥστε ἀμφότεραι αἱ ἀναγνώσεις ἐπιζῶσιν, καὶ ἡ ἀρχικὴ ἀποκρυπτογράφησις τοῦ Γκάρντινερ τοῦ 1916, καίπερ λαμπρά, μένει ὑπόθεσις μᾶλλον ἢ ἀπόδειξις.

Ἐκείνη ἡ ἀβεβαιότης οὐκ ἔστιν ἀσθένεια τῆς ἱστορίας. Ἐστὶν ἡ ἱστορία αὐτή. Βλέπομεν, ἐπ᾽ αὐτῷ τῷ ὁρίῳ ὃ ἡ μαρτυρία ἐπιτρέπει, δράκα κοινῶν ἀνθρώπων προσπταιόντων εἰς ἐφεύρεσιν ἥτις ἐπιζήσεται πλείονα χρόνον ἢ πᾶσα αὐτοκρατορία περὶ αὐτούς.

Πέντε γράμματα καὶ αἱ εἰκόνες ἐξ ὧν ἦλθον

Ἤδη γιγνώσκεις ταῦτα τὰ σχήματα. Μόνον οὐκ ᾔδεις ὅτι ἦσαν εἰκόνες·

• א aleph, βοῦς (ʾalp), κεκλιμένος ἵνα γένηται ὁ ἡμέτερος A.
• ב bet, οἶκος (bayt), τὸ «b» τῆς λέξεως alphabet, ὁ ἡμέτερος B.
• מ mem, ὕδωρ (mayim), κυματώδης γραμμὴ ἥτις ἐγένετο ὁ ἡμέτερος M.
• ע ayin, ὀφθαλμός (ʿayin), ὃν οἱ Ἕλληνες μετέβαλον εἰς τὸ στρογγύλον O.
• ר resh, κεφαλή (rosh), ὁ πρόγονος τοῦ ἡμετέρου R.

Μάθε ἀρχαίαν γλῶσσαν καὶ τὸ ἀλφάβητον αὐτῆς παύεται ὂν σύνολον αὐθαιρέτων γραμμῶν καὶ γίνεται ὃ ὄντως ἐστίν· πινακοθήκη εἰκόνων τετρακισχιλίων ἐτῶν, ἃ ἔτι ἀναγιγνώσκονται. Ἐκείνη ἡ μεταβολή, ἀπὸ τοῦ ἀποκρυπτογραφεῖν σύμβολα εἰς τὸ ἀναγνωρίζειν πρόσωπον, ἐστὶν ἀκριβῶς τὸ εἶδος ὃ τὸ PRAVIEL ᾠκοδόμηται ἵνα σοὶ δῷ, ἓν γράμμα, καὶ ἕνα βοῦν, καθ᾽ ἕκαστον.

Πηγαί

• Πρωτοσιναϊτικὴ γραφή (ἐπισκόπησις καὶ μαρτυρία)
• Πῶς τὸ ἀλφάβητον ἐγεννήθη ἐκ τῶν ἱερογλυφικῶν (Orly Goldwasser)
• Τίς ὄντως ἐφεῦρεν τὸ ἀλφάβητον; (Smithsonian)
• Ὁ ἐλεφάντινος κτεὶς τῆς Λαχίς (Χαναανικὸς) καὶ ἡ πρότασις αὐτοῦ (CNN)