Τ πρτσς φνντ κ χ, λλ μς ννγνν τν δνσ.

Δύνασαι, οὐ χωρὶς κόπου, ὅτι ἤδη γινώσκεις τὴν γλῶσσαν καὶ ἡ μνήμη πληροῖ πᾶν τὸ λεῖπον πρὶν ἢ σὺ αἰσθανθῇς· καὶ αὐτὸς ὁ κόπος δηλοῖ πόσον συνήθεις ἐσμὲν τοῖς γεγραμμένοις φωνήεσιν, ἃ οἱ Ἕλληνες, ὡς ὀψόμεθα, πρῶτοι ἐν τάξει ἔγραψαν. Τὸν δὲ πλεῖστον χρόνον οὕτως ἀνεγινώσκετο. Τὰ Φοινικικὰ γράμματα, τὰ πρόγονα τῶν Ἑβραϊκῶν καὶ Ἀραμαϊκῶν καὶ Ἀραβικῶν καὶ Ἑλληνικῶν καὶ Ῥωμαϊκῶν, εἶχεν εἴκοσι δύο σημεῖα, καὶ πάντα ἦσαν σύμφωνα. Τὰ δὲ λοιπὰ προσετίθει ὁ ἀναγινώσκων.

Ἐν τῷ μηνὶ Ἰουλίῳ ἐπηγγειλάμεθα ἐπιστρέψαι εἰς τὸν καιρὸν ἐν ᾧ οἱ Ἕλληνες κατέλυσαν τὸ ἔθος τοῦτο. Ὁ δὲ ὅλος λόγος μακρότερός ἐστιν μιᾶς σοφῆς μεταλήψεως. Ἔδει γὰρ πλειόνων ἢ χιλίων ἐτῶν καὶ γραφῶν πολλῶν, ἵνα τὰ φωνήεντα ἔλθῃ εἰς τὴν σελίδα, καὶ δύο ἐκ τῶν παραδόσεων τούτων ἔδει ποιῆσαι τοῦτο μηδὲν γράμμα ἀλλάξαι.

Γράμματα πιστεύοντα τοῖς ἀναγινώσκουσιν

Τὸ γράφειν μόνα τὰ σύμφωνα ἐν γλώσσῃ Σημιτικῇ οὐκ ἔστιν οὕτως τολμηρὸν ὡς δοκεῖ. Ἐν γὰρ τῇ Ἑβραΐδι καὶ τῇ Ἀραβικῇ τὸ πλεῖστον τῆς σημασίας τοῦ ῥήματος κατοικεῖ ἐν ῥίζῃ τριῶν συμφώνων. Τὸ K-T-B ἐστὶν ἡ ἔννοια τοῦ γράφειν· Ἀραβιστὶ kataba, "ἔγραψεν", kitāb, "βιβλίον", maktab, "γραμματεῖον". Τὰ δὲ φωνήεντα βαστάζει τὴν γραμματικὴν καὶ τὰς λεπτότητας, καὶ ὁ ἔμπειρος ἀναγνώστης ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀναλαμβάνει αὐτὰ ἐκ τῶν περιεχόντων.

Ὅμως οἱ γραμματεῖς προσετίθεσαν βοήθειαν ὅπου εὐτελὴς ἦν. Οἱ γὰρ πρῶτοι Ἑβραῖοι καὶ Ἀραμαῖοι γραμματεῖς ἤρξαντο χρᾶσθαι ὀλίγοις συμφώνοις, μάλιστα τῷ ἰὼδ καὶ τῷ οὐαῦ, εἰς τὸ σημαίνειν τὰ μακρὰ φωνήεντα, καὶ τῷ γράμματι ἠ καὶ τῷ ἄλεφ ἐν τοῖς τέλεσιν τῶν λέξεων. Ταῦτα δὲ ὕστερον οἱ γραμματικοὶ ὠνόμασαν matres lectionis, ὅ ἐστιν "μητέρας τῆς ἀναγνώσεως". Σημεῖα ἦσαν, οὐ τάξις. Τὸ δὲ βραχὺ φωνῆεν ἔτι ἔμενεν ἄγραφον.

Ἡ μετάθεσις τῶν Ἑλλήνων

Ὅτε δὲ οἱ Ἕλληνες παρέλαβον τὰ Φοινικικὰ γράμματα, κατὰ τὴν νομιζομένην χρονολογίαν περὶ ὀκτακόσια ἔτη πρὸ Χριστοῦ, τὰ σημεῖα ἐγένοντο τάξις. Ἡ γὰρ γλῶσσα τῶν Φοινίκων εἶχεν σύμφωνα οἷς ἡ Ἑλληνικὴ οὐκ ἐχρᾶτο, οἷον τὴν ἐποχὴν τοῦ λάρυγγος τοῦ ἄλεφ καὶ τὸν ἦχον τοῦ ἄιν ἐκ τοῦ φάρυγγος, ἡ δὲ Ἑλληνικὴ οὐκ ἠδύνατο ἀναγινώσκεσθαι ἐκ μόνων τῶν συμφώνων· πολλαὶ γὰρ λέξεις αὐτῆς ἄρχονται ἀπὸ φωνήεντος ἢ στηρίζονται ἐπὶ φωνήεσιν.

Πέντε οὖν γράμματα ἤλλαξαν τὸ ἔργον αὐτῶν. Τὸ ἄλεφ ἐγένετο ἄλφα. Τὸ ἠ ἐγένετο εἶ, ὃ ὕστερον ἐκλήθη ἒ ψιλόν. Τὸ ἰὼδ ἐγένετο ἰῶτα. Τὸ ἄιν ἐγένετο οὖ, ὃ νῦν καλοῦμεν ὂ μικρόν. Τὸ οὐαῦ ἐγένετο ὗ. Ἐν δὲ ταῖς διαλέκτοις ταῖς ἀπολεσάσαις τὸν ἦχον τοῦ h τὸ ἤθ ἐγένετο ἦτα, e μακρόν, τὸ δὲ ὦ μέγα ὕστερον προσετέθη. Οἱ δὲ ἱστορικοὶ τῆς γραφῆς καλοῦσιν τὸ ἀποβὰν πρῶτον ἀλφάβητον κυρίως λεγόμενον, ἔχον γράμματα καὶ τοῖς φωνήεσιν καὶ τοῖς συμφώνοις. Τὰ δὲ Ῥωμαϊκὰ καὶ τὰ Κυριλλικὰ γράμματα παρέλαβεν τὴν ἐπίνοιαν ταύτην, καὶ διὰ τοῦτο τὰ γράμματα ἃ νῦν ἀναγινώσκεις φέρει τὰ ἴδια φωνήεντα.

Καὶ ἡ Ἑλληνικὴ δὲ τέλος ἐζήτησεν πλείονα. Περὶ γὰρ τὰ διακόσια ἔτη πρὸ Χριστοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἀνατιθέασιν τοὺς τόνους καὶ τὰ πνεύματα, ἃ καὶ νῦν ὧδε βλέπεις, Ἀριστοφάνει τῷ Βυζαντίῳ τῷ γραμματικῷ, ἐν ᾧ χρόνῳ ἐπληθύνοντο οἱ ἀναγινώσκοντες τὸν Ὅμηρον οἳ οὐκ ἀνετράφησαν ἀκούοντες τὴν φωνὴν αὐτοῦ.

Στιγμαὶ περὶ κείμενον πεπηγός

Ἡ δὲ Ἑβραῒς ὑπέμεινεν χαλεπώτερον εἶδος τοῦ προβλήματος. Ἐν γὰρ τῇ συντελείᾳ τῆς ἀρχαιότητος ἦν μᾶλλον γλῶσσα τῶν ἱερῶν γραμμάτων καὶ τῆς προσευχῆς καὶ τῆς διδαχῆς ἢ τῆς ἀγορᾶς, καὶ τὰ σύμφωνα τοῦ κειμένου τῆς Γραφῆς ἤδη ἐστήρικτο. Οὐκ ἐξῆν τῷ γραμματεῖ προσθεῖναι γράμμα, οὐδὲ χρήσιμον. Ἀλλὰ ἔδει τὸν πατροπαράδοτον τρόπον τῆς ἀναγνώσεως, τὸν παραδιδόμενον ἀπὸ διδασκάλου εἰς μαθητήν, σῴζεσθαι.

Ἡ δὲ ἀπόκρισις ἦλθεν παρὰ τῶν σοφῶν τῶν ἐν Τιβεριάδι, παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας, οἳ καλοῦνται Μασορῖται. Ἀπὸ γὰρ τοῦ ἑβδόμου αἰῶνος ἐγγὺς ἕως τοῦ δεκάτου περιέβαλον τὰ γράμματα στιγμαῖς καὶ γραμμαῖς μικραῖς ἀντὶ τῶν φωνηέντων, καὶ σημείοις τοῦ μέλους καὶ τοῦ τόνου, καὶ σημειώσεσιν ἐν τῷ περιθωρίῳ, θέντες πάντα ταῦτα ὑποκάτω τῶν γραμμάτων καὶ ἐπάνω αὐτῶν καὶ ἐν αὐτοῖς, ἵνα τὰ σύμφωνα μείνῃ ἄθικτα. Τὸ δὲ ἐνδοξότατον τῶν σῳζομένων ἔργων αὐτῶν, ὁ Κῶδιξ τοῦ Χαλεπίου, ἐγράφη περὶ τὸ ἔτος 920, καὶ Μαϊμωνίδης ἐπεποίθει ἐπ᾽ αὐτῷ. Ἐκ δὲ τῶν σελίδων αὐτοῦ, ὡς 487 οὐσῶν κατὰ εἰκασίαν, σῴζονται περὶ 294. Τὸ δὲ πλεῖστον τῆς Τορᾶς ἀπώλετο ὅτε ἡ συναγωγὴ ἡ ἐν Χαλεπίῳ, ἐν ᾗ ἐφυλάσσετο, ἐνεπρήσθη τῷ ἔτει 1947.

Ἐνίοτε δὲ αἱ στιγμαὶ οὐδὲ δηλοῦσιν τὴν γεγραμμένην λέξιν. Τὰ γὰρ τέσσαρα γράμματα τοῦ θείου ὀνόματος, יהוה, οὐκ ἐξεφωνεῖτο· οἱ δὲ ἀναγινώσκοντες ἔλεγον ἀντ᾽ αὐτῶν Ἀδωναΐ, ὅ ἐστιν "Κύριέ μου". Οἱ δὲ Μασορῖται ἔδωκαν τοῖς τέσσαρσιν γράμμασιν φωνήεντα ἐγγὺς τῶν τοῦ אֲדֹנָי, Ἀδωναΐ, ὡς ἐντολήν· ἀνάγνωθι τοῦτο "Ἀδωναΐ". Χριστιανοὶ δέ τινες ἔμπειροι τῆς Ἑβραΐδος, ἀναγνόντες τὴν σύνθεσιν κατὰ λέξιν, ἔπλασαν τὸ "Ἰεχωβᾶ", ὃ εὑρίσκεται Λατινιστὶ ἀπὸ τοῦ τρισκαιδεκάτου αἰῶνος καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν διὰ Γουλιέλμου Τύνδαλ, ὃς ἐξετύπωσεν Iehouah τῷ ἔτει 1530. Τὸ γὰρ σημεῖον τοῦ φωνήεντος δύναται εἶναι ἐντολή, οὐ φωνή, καὶ ὁ ἀναγνώστης ὁ ἔξω τῆς παραδόσεως, ἐὰν μὴ νοήσῃ τοῦτο, δύναται πλάσαι λέξιν ἣν οὐδεὶς πώποτε εἶπεν.

Εἷς στίχος, δύο καταλήξεις

Ἡ δὲ Ἀραβικὴ χρείαν εἶχεν διπλῆς βοηθείας. Πολλὰ γὰρ γράμματα ἔχει τὸ αὐτὸ σχῆμα καὶ διακρίνεται μόνον στιγμαῖς, ἃς καλοῦσιν iʿjām, τὰ δὲ βραχέα φωνήεντα οὐκ ἐγράφετο. Ἐν δὲ τῷ μηνὶ Μαρτίῳ ἐγράψαμεν πῶς τὰ ἀρχαιότατα ἀντίγραφα τοῦ Κορανίου ἀφῆκαν τοῖς ἀναγινώσκουσιν βαστάζειν αὐτοὺς τὸ πλεῖστον τῆς γνώσεως ταύτης.

Ἡ δὲ παράδοσις μνημονεύει διὰ τί προσετέθη τὰ φωνήεντα. Λέγεται γὰρ ὅτι ὁ γραμματικὸς Ἀβοῦ ἀλ-Ἀσουάδ, ὃς ἐτελεύτησεν ἐν Βάσρᾳ περὶ τὸ ἔτος 688, ἤκουσέν τινος ἀναγινώσκοντος μίαν μόνην κατάληξιν ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ τῆς ἐνάτης σούρας πεπλανημένως. Διὰ τοῦτο εὗρεν στιγμὰς κεχρωσμένας, ἃς ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ λέγουσιν ἐρυθράς· στιγμὴν ἐπάνω τοῦ γράμματος ἀντὶ τοῦ a, ὑποκάτω ἀντὶ τοῦ i, παρ᾽ αὐτὸ ἀντὶ τοῦ u. Ἡ δὲ παράδοσις ἀνατίθησιν τῷ ἡγεμόνι ἀλ-Χατζὰτζ τὴν ὕστερον ἑνότητα τῶν στιγμῶν τῶν συμφώνων, καίπερ πάπυροί τινες γεγραμμέναι τῷ ἔτει 643 ἤδη χρῶνται αὐταῖς, εἰ καὶ σπανίως. Ἐν δὲ τῷ ὀγδόῳ αἰῶνι ὁ γραμματικὸς ἀλ-Χαλὶλ ἰβν Ἀχμὰδ ἔθηκεν ἀντὶ τῶν στιγμῶν τῶν φωνηέντων μικρὰ σχήματα γραμμάτων· ἄλιφ μικρὸν ἀντὶ τοῦ a, οὐαῦ ἀντὶ τοῦ u, γιὰ ἀντὶ τοῦ i. Ταῦτα δὲ τὰ σημεῖα, ḥarakāt, ἐστὶν ἃ βλέπεται νῦν ἐν τοῖς τετυπωμένοις Κορανίοις καὶ ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν παιδίων.

Οὐ μακρὰν δὲ ἐκεῖθεν καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν Σύρων εἰργάζοντο περὶ τοῦ αὐτοῦ. Περὶ γὰρ τὸ ἔτος 600 ἐτίθεσαν στιγμὴν ἐπάνω τῆς λέξεως ἢ ὑποκάτω αὐτῆς, ἵνα διακρίνωσιν τὰς λέξεις τὰς ὁμοίως γραφομένας. Ὁ δὲ ἱστορικὸς Nick Posegay λέγει ὅτι αἱ στιγμαὶ τῶν φωνηέντων πρῶτον ἐφάνησαν ἐν τῇ Συριακῇ, μετ᾽ ὀλίγον δὲ ἐν τῇ Ἀραβικῇ καὶ τῇ Ἑβραΐδι, καὶ ὅτι αἱ περὶ αὐτῶν γνῶμαι διῆλθον μεταξὺ σοφῶν Χριστιανῶν καὶ Μουσουλμάνων καὶ Ἰουδαίων.

Ὁ στρόφιγξ τῆς γλώσσης

Ἰδοὺ ὁ στίχος, Κοράνιον 9:3. Ἄξιόν ἐστιν ἰδεῖν αὐτὸν Ἀραβιστί· ἡ γὰρ αὐτὴ λέξις εὑρίσκεται ἐν αὐτῷ δίς.

Ἐν ἀρχῇ ὁ στίχος λαλεῖ περὶ κηρύγματος mina llāhi wa-rasūlihi, "παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ἀποστόλου αὐτοῦ". Ἡ λέξις ἐστὶν وَرَسُولِهِ, wa-rasūlihi. Τελευτᾷ εἰς -i, ὅτι ἕπεται μετὰ τὸ "παρά".

Πρὸς δὲ τῷ τέλει λέγει anna llāha barīʾun mina l-mushrikīna wa-rasūluhu, "ὅτι ὁ Θεὸς ἀπολέλυται πάσης ὀφειλῆς πρὸς τοὺς εἰδωλολάτρας, καὶ ὁ ἀπόστολος αὐτοῦ ὡσαύτως". Ἡ λέξις ἐστὶν وَرَسُولُهُ, wa-rasūluhu. Τελευτᾷ εἰς -u, ὅτι ὁ ἀπόστολος νῦν ἐστιν δεύτερον ὑποκείμενον, ἑστὼς παρὰ τῷ Θεῷ.

Χωρὶς δὲ τῶν σημείων ἀμφότεραι αἱ λέξεις ἔχουσιν τὸν αὐτὸν σκελετόν, ورسوله. Δὸς τῇ δευτέρᾳ τὴν κατάληξιν τῆς πρώτης, καὶ ὁ ἀπόστολος ὀλισθαίνει ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν κατάλογον ἐκείνων ὧν ὁ Θεὸς ἀπολέλυται. Αὕτη ἐστὶν ἡ πεπλανημένη ἀνάγνωσις ἣν κατὰ τὸν λόγον ἤκουσεν Ἀβοῦ ἀλ-Ἀσουάδ, καὶ αὕτη ἡ αἰτία ἣν ἡ παράδοσις δίδωσιν τοῦ γράφεσθαι τὰ φωνήεντα. Ἡ δὲ ὅλη διαφορά ἐστιν ἐν δύο μικροῖς σημείοις· γραμμὴ ὑποκάτω τοῦ l καὶ τοῦ h, ἢ μικρὸς ἕλιξ ἐπάνω αὐτῶν.

Ἡ ἑρμηνεία ἐκτυποῖ μόνον τὸν ὀρθὸν νοῦν. Μόνη δὲ ἡ Ἀραβικὴ δείκνυσιν πόσον ὀλίγον μέλαν ἵσταται ἀνὰ μέσον τῶν δύο ἀναγνώσεων.

Ἃ οὐκ οἴδαμεν

Οἱ εὑρεταὶ οἱ ὀνομαζόμενοι ἐκ τῆς παραδόσεώς εἰσιν. Ὁ γὰρ λόγος περὶ Ἀβοῦ ἀλ-Ἀσουὰδ ἔρχεται εἰς ἡμᾶς διὰ συγγραφέων μεταγενεστέρων, καὶ οἱ ἱστορικοὶ τῆς γραφῆς, ὧν εἷς ἐστιν Adam Bursi, δέχονται τοὺς τοιούτους λόγους περὶ ἀρχῶν μετ᾽ εὐλαβείας· ἐξηγοῦνται γὰρ ὕστερον πρᾶγμα ὃ ἴσως ἐδεήθη πλείονος χρόνου καὶ πλειόνων χειρῶν. Οἱ δὲ χρόνοι τῶν Συριακῶν τάξεων διαφέρουσιν ἀπὸ σοφοῦ εἰς σοφόν, καὶ ἡ δόξα ἣν οἱ πολλοὶ δίδουσιν Ἰακώβῳ τῷ Ἐδεσσηνῷ διὰ τὰ σημεῖα τῶν φωνηέντων τῆς δυτικῆς Συριακῆς ἀντιλέγεται. Οἱ δὲ χρόνοι οἱ ἐκ τοῦ ἄνθρακος τῶν ἀρχαίων ἀντιγράφων τοῦ Κορανίου, οἷον 568 ἕως 645 τοῖς φύλλοις τοῖς ἐν Βιρμιγγάμῃ, διαστήματά εἰσιν ἔχοντα γνωστὰς ἀνωμαλίας, οὐ γράμματα γενέσεως.

Τὸ δὲ παλαιὸν ἔθος οὐδέποτε ἀπέθανεν. Αἱ γὰρ ἐφημερίδες αἱ Ἑβραϊκαὶ καὶ Ἀραβικαὶ τυποῦνται χωρὶς τῶν σημείων τῶν φωνηέντων· τὰ δὲ σημεῖα ἐπιστρέφει ἐν τοῖς ἱεροῖς γράμμασιν καὶ ἐν τῇ ποιήσει καὶ ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν παιδίων καὶ τῶν μανθανόντων. Οἱ δὲ ἔμπειροι ἀναγνῶσται καὶ σήμερον ποιοῦσιν ἃ ἐποίουν οἱ Φοίνικες ἀναγνῶσται.

Αὕτη ἐστὶν ἡ ἀληθινὴ τέχνη ἡ ὑποκάτω τῆς ἀναγνώσεως τῆς Ἑβραΐδος τῶν Γραφῶν ἢ τῆς παλαιᾶς Ἀραβικῆς. Οὐ γάρ ἐστιν τοσοῦτον λύειν σημεῖα ὅσον γινώσκειν τὴν γλῶσσαν οὕτως καλῶς ὥστε ἀκούειν ἃ ἡ σελὶς παραλείπει. Ἀμφότεραι δέ εἰσιν ἐν τοῖς μαθήμασιν τοῦ PRAVIEL, καὶ ἕνεκεν ταύτης τῆς τέχνης εἰσίν.

Ὁ μακρὸς πόλεμος περὶ τῶν φωνηέντων τῶν ἀπολωλότων

Γράμματα πιστεύοντα τοῖς ἀναγινώσκουσιν

Ἡ μετάθεσις τῶν Ἑλλήνων

Στιγμαὶ περὶ κείμενον πεπηγός

Εἷς στίχος, δύο καταλήξεις

Ὁ στρόφιγξ τῆς γλώσσης

Ἃ οὐκ οἴδαμεν

Πηγαί

Ἕτοιμος ἀρχαίαν γλῶσσαν μαθεῖν;

Σχόλια

Καταλεῖπε σχόλιον

Ὁ μακρὸς πόλεμος περὶ τῶν φωνηέντων τῶν ἀπολωλότων

Γράμματα πιστεύοντα τοῖς ἀναγινώσκουσιν

Ἡ μετάθεσις τῶν Ἑλλήνων

Στιγμαὶ περὶ κείμενον πεπηγός

Εἷς στίχος, δύο καταλήξεις

Ὁ στρόφιγξ τῆς γλώσσης

Ἃ οὐκ οἴδαμεν

Πηγαί

Ἕτοιμος ἀρχαίαν γλῶσσαν μαθεῖν;

Σχόλια

Καταλεῖπε σχόλιον