Iam Vōcem Confuciī Audīre Possumus

Nōmen Confuciī vōce clārā dīc. In Mandarīnā est Kong Qiu, duae syllabae plānae et compositae. Et ecce pars turbāns: ipse ille homō id fortasse nōn agnōsceret.

Cognōmen eius 孔 reconstrue sīcut circā annum 500 ante Chrīstum vērī simile est sonuisse, et aliquid propius khˤongʔ accipiēs: k aspīrātum, contractiō in gutture, parva mora in fīne, et nūllus tonus eō sēnsū quō Mandarīna tonum intellegit. Nōmen plēnum, 孔丘, ferē khˤongʔ khwə ēvādit. Lingua classicōrum Confuciānōrum cōnsonantium cumulōs et syllabās in gutture contractās habēbat. Ut alius mundus sonābat, quia erat.

Plūrimīs Sinēnsium locūtōribus, Sinēnsis Classica, 文言文, aliquid est quod ad scamnum occurrit: pars quīnta exāminis, mūrus signōrum, rēs dēcōdanda et deinde claudenda. Facile oblīviscitur pōne signa ōs fuisse. Hominēs haec verba prōnūntiābant. Iīs disputābant, iocābantur, precābantur. Et proximīs decenniīs doctī tacitē magnam partem recuperāvērunt quōmodo illa verba rēvērā sonārent.

Scrīptūra tabulārium fossile est

Signa Sinēnsia scrīptūra minimē phōnētica in terrā vidērī possunt. Rē vērā, archīvum sonōrum in cōnspectū omnium cēlant.

Plūrima signa ex parte significātiōnis et parte sonī cōnstant. Signum 馬 (Mandarīnē mǎ, "equus") ut indicium phōnēticum intrā tōtam familiam aliōrum signōrum appāret. Id sōlum sēnsum habet sī illa signa ōlim cum "equō" cōnsonābant aut paene cōnsonābant. Satis tālēs familiās sequere et prīscās prōnūntiātiōnēs triangulāre potes, sīcut melōdiam āmissam ex harmoniīs adhūc circum eam aedificātīs reconstruerēs. Reconstrūctum, 馬 mˤraʔ ēvādit, cum parvō r in mediō sepultō quod Mandarīna diū dēglūtīvit.

Trēs rīvī testimōniōrum hīc cōnfluunt. Prīmus illae familiae phōnēticae intrā signa. Secundus cōnsonantia: Shijing, Liber Odārum, plēnus est carminum quae in Sinēnsī archaicā cōnsonant sed in Mandarīnā cadunt, et pattern eius quid cum quō ōlim cōnsonābat charta prīscōrum vōcālium est. Tertius verba mūtuāta: verba Sinēnsia in linguās fīnitimās et ex iīs sūmpta, quae prīscās prōnūntiātiōnēs sīcut īnsecta in sūcinō congelāvērunt.

Reconstrūctiō moderna standardis ea est quam William Baxter et Laurent Sagart annō 2014 ēdidērunt, cum datābāsī grātuītā ferē quīnque mīlium rērum quam quīvīs dēscendere potest. Cauta est usque ad humilitātem. Ubi testimōnium dēficit, notātiō id dīcit: uncus circum sonum significat "aliquid tāle, sed certī esse nōn possumus". Illa honestās contrārium neglegentiae est, et admīrātiōne digna.

Lingua sine tonīs

Ecce factum quod hominēs plērumque obstupefacit. Sinēnsis archaica, lingua Confuciī et Odārum, vērī simillimē nūllōs tonōs omnīnō habēbat.

Tonī quī hodiē Mandarīnae aut Cantonēnsī omnīnō necessāriī videntur ab initiō nōn aderant. Per saecula ēnātī sunt ex sonīs posteā āmissīs. Cum syllaba ōlim in parvō gutturis clausū, aut in s, dēsinēbat, et illa dēsinentia atterēbātur, altitūdō quam post sē relinquēbat in tonum indūrēscēbat. Tonī, quōdam sēnsū, umbrae cōnsonantium ēvānidārum sunt.

Itaque quō altius pergis, eō minus lingua ut tonālis sonat et eō magis ut aliquid cum cumulīs et fīnibus et textūrā suā propriā. Compositum 司馬, sīmǎ, titulus ferē "vīlicum domūs" significāns, ad litteram "administrā-equum", et in Sinēnsī archaicā aliquid ut s.ə-mraʔ ēvādit. Cumulum in ōre paene sentīre potes.

Nihil hōrum magnetophōnicum est, et honestī doctī id apertē dīcunt. Systēmata cum vērā fīdūciā reconstruimus: quī sonī cum quibus differēbant, quōmodo syllabae aedificābantur. Ipsa mūsica eius, subtīlis textūra, adhūc disputātur, et systēma Baxter et Sagart gravēs critīcōs habet quī reconstrūctiōnēs aemulās mālunt. Sed magna adsertiō stat. Haec lingua locūta erat, nōn sōlum ā sapientibus sed ab omnibus locūta, et nihil ut versiō scholae sonābat.

Quīnque verba, et quōmodo sonāre potuērunt

Hiātus inter lēctiōnem modernam et reconstrūctam tōta fābula in minūtō est:

• 孔 (Mandarīnē Kǒng) reconstrūctum khˤongʔ, cognōmen Confuciī.
• 馬 (Mandarīnē mǎ) reconstrūctum mˤraʔ, equus, cum āmissō interiōre r.
• 丘 (Mandarīnē Qiū) reconstrūctum khwə, praenōmen Confuciī, "collis".
• 有 (Mandarīnē yǒu) reconstrūctum ɢʷəʔ, habēre.
• 司馬 (Mandarīnē sīmǎ) reconstrūctum s.ə-mraʔ, vīlicus, ad litteram "administrā-equum".

Sinēnsem Classicam sōlum ut cōdicem in chartā studēre est eam procul tenēre. Eam ut linguam discere, cum sonō recuperātō in aure tuā, est paulō propius stāre hominibus quī prīmī haec verba dīxērunt, et vōcem antenātī, tenuiter, audīre. Illa propinquitās est prōrsus quod PRAVIEL tibi dare aedificātum est: nōn summārium trāditiōnis, sed viam in eam verbīs suīs, et nunc cum aliquō propius sonō suō.

Fontēs

• Reconstrūctiō Sinēnsis Antīquae Baxter-Sagart (data et commentāriī)
• Phōnologia Sinēnsis Antīquae (cōnspectus)
• Reconstrūctiōnēs Sinēnsis Antīquae (systēmata aemula)
• Baxter et Sagart, adumbrātiō methodī (2015)