Fabula Linguae Cuius Nulli Textus Supersunt

Anno 1868 August Schleicher fabulam lingua composuit cuius nullus textus antiquus superest.

Incipit ab ove cui lana non est. Ovis equos varia opera homini facientes videt eosque miseratur. Equi respondent ovem maiorem causam dolendi habere: homo lanam ovis in vestimentum calidum vertit, dum ovis nuda relinquitur. Ovis hoc audit et fugit.

Schleicher eam Avis akvāsas ka, "Ovis et Equi", appellavit. Non in tabula fabulam invenit. Eam ut experimentum Proto-Indo-Europaea scripsit, restitutae matris linguarum quae nunc ab Anglica et Hibernica ad Graecam, Persicam, et Hindicam porriguntur.

Fabula inde a multis saepe rescripta est. Id non est defectus. Quaeque versio tabula temporis sui est, ostendens quid linguistae se recuperare posse existimarent.

Asteriscus ante ovem

Restitutio hodierna vocabuli "ovis" saepe *h₂ówis scribitur.

Quaeque nota in illa forma brevi monitum aut affirmationem fert:

• Asteriscus significat vocabulum restitutum esse, non directe testatum.
• h₂ unam consonantium perditarum, quas ex usu laryngeales vocant, repraesentat. Quomodo prorsus sonuerit incertum est.
• Forma reliqua cum vocabulis qualia sunt Latinum ovis, Sanscriticum ávi-, et Anglicum ewe coniungitur.

Ita *h₂ówis non significat "hoc prorsus est quod unus loquens praehistoricus dixit." Significat "haec forma optime reticulum congruentiarum regularium in linguis superstitibus explicat."

Equi fabulae aliud exemplum praebent: *h₁éḱwos, "equus", post formas Latini equus et Sanscritici aśva- latet. Convenientia non ex vaga duorum vocabulorum similitudine pendet. Linguistae integra systemata mutationum sonorum, finium grammaticorum, et vocabulorum per linguas cognatas comparant. Mater lingua proposita multis posteris simul explicandis par esse debet.

Haec est methodus comparativa. Retro procedit, sed libera consociatione non procedit.

Cur fabula mutari pergat

Initium Schleicherianum erat Avis, jasmin varnā na ā ast, dadarka akvams: "Ovis quae lanam non habebat equos vidit." Sententia satis familiaris videtur ei qui Latinam aut Sanscriticam novit, quia restitutio Schleicheriana in illis linguis graviter nitebatur.

Linguistae posteriores vocales, consonantes, fines, atque ipsos sonos mutaverunt quos antequam plurimae linguae Indo-Europaeae scriberentur deperditos esse credebant. Ovis hodierna h₂ accepit. Equus h₁ consonantemque palatalem ḱ accepit. Sententia nitida undevicesimi saeculi mirabilior facta est, dum exemplar exactius crescebat.

Haec peregrinitas utilis est. Restitutio non praemio digna est quia lectori moderno familiaris apparet. Argumenta explicare debet.

Fabula etiam discrimen inter vocabula et mundum restituendum ostendit. Vocabulum commune nos docere potest locutores vocabula ovium, equorum, cognationis, multarumque aliarum rerum hereditate accepisse. Non probat parvam scaenam Schleicherianam actam esse, neque omnes res et ordines sociales fabulae ad unum tempus certum Proto-Indo-Europaeae pertinuisse. Narratio demonstratio linguistica est, non relatio testis oculati ex praehistoria.

Consonantes ante inventae quam repertae

Mutatio maxime mirabilis ex sonis orta est qui primo quasi algebra proponebantur.

Anno 1878 Ferdinandus de Saussure iuvenis argumentatus est elementa perdita olim figuras vocalium Indo-Europaearum formavisse. Inscriptionem illos sonos continentem non habebat. Eos ex lacunis et alternationibus linguarum filiarum collegit. Alii docti postea propositionem in eam theoriam explicaverunt quae laryngealium theoria appellata est.

Tum Hethitica ad comparationem accessit. Lingua, tabulis cuneiformibus ex Anatolia servata, consonantem signo scriptam continebat quam docti ḫ transcribunt, in locis qui quibusdam sonis a theoria praedictis respondebant. Anno 1927 Ierzy Kuryłowicz convenientiam aperte exposuit.

Hethitica pronuntiationem exactam cuiusque laryngealis restitutae non definivit, et periti adhuc de numero atque valoribus phoneticis disputant. Maius quid fecit quam ut theoriam concinnam redderet. Nova argumenta praebuit extra linguas quibus propositum originarium nitebatur.

Structura ex figuris vocalium deducta vestigium consonanticum in argilla reliquerat.

Quomodo lingua restituta sonet

Linguistae restitutiones Proto-Indo-Europaeas pronuntiare possunt, et Andreas Byrd Universitatis Kentuckiensis fabulas restitutas memoriae mandavit. Eventus non est vox e praeterito recuperata. Exemplar est quod audiri potest.

Ut forma qualis *h₂ówis elata voce legatur, loquens valores symbolis dare debet quorum soni accurati incerti manent. Numerus etiam, coniunctiones, et structura syllabarum ab una analysi pendent. Memoriae mandatio quid illa analysis efficiat ostendere potest. Analysin unice veram facere non potest.

In eo iucunditas exercitationis consistit. Fabula nos doctrinam mutari audire sinit. Avis Schleicherianum et *h₂ówis hodiernum non sunt carmina magica adversa. Gradus sunt argumenti, tabulis Hethiticis, legibus sonorum melioribus, et plus quam saeculo criticae divisi.

Nullus scriba antiquus paragraphum Proto-Indo-Europaeam nobis reliquit. Quod superest per posteros eius dispersum est. Latinum ovis, Sanscriticum ávi-, Anglicum ewe, multaeque aliae formae singulae viam partim servant. Grammatica et congruentiae sonorum partes in lucem cogunt, dum asteriscus incertitudinem manifestam retinet.

PRAVIEL eodem habitu lectionis diligenti conditur: non ut formam antiquam reliquiam decorativam habeamus, sed ut quaeramus quid quisque sonus, finis, et nota scholastica nos scire sinat.

Fontes

• Keith Johnson, Historia Anglicae Antiquae, fabula Schleicheriana anni 1868 et translatio (Routledge)
• Universitas Kentuckiensis, "Fabulae restitutionis: Andreas Byrd"
• Centrum Investigationis Linguisticae, Universitas Texana Austini, "Theoria laryngealium"
• Centrum Investigationis Linguisticae, Universitas Texana Austini, reflexus Indo-Europaei vocabuli "ovis"
• H. Craig Melchert, "Exercitatio restituendi" (Linguistica UCLA)