Rōmānī Nōbīs Epistulās Odiī Suī Relīquērunt

Circā annum 100, in ūmidō castellō in Britanniā septentriōnālī, paulō ad merīdiem ubi Vāllum Hadriānī mox surgeret, mulier nōmine Claudia Sevēra invītātiōnem ad convīvium dictāvit. Scrība maiōrem partem manū polītā et exercitātā scrīpsit. Deinde Sevēra ipsa calamum sūmpsit et in īmō pauca verba scrīptūrā suā asperiōre addidit: sperabo te soror, "tē exspectābō, soror", et valedictiōnem amīcam suam anima mea, "anima mea cārissima", vocāns.

Illa verba valedictiōnis sunt, quantum quisquam scit, antīquissima scrīptūra Latīna superstes manū fēminae. Nōn carmen, nōn monumentum. Invītātiō diēī nātālis.

Illam tenerītūdinem pōne iuxtā alteram vōcem quam Rōmānī in terrā relīquērunt, et duōs statūs cotīdiānae vītae Rōmānae habēs. Ex sacrō fonte Aquārum Sūlis, dēvōtiō fūris: quī Vilbiam ā mē abstulit, līquidus fīat sīcut aqua. Charta nātālicia et epistula odiī, ab eādem cīvīlisātiōne scrīptae, ex eōdem ūmidō sōlō Britannicō ēfossae.

Epistulae quās nēmō nōs lēctūrōs esse voluit

Invītātiō nātālicia ūna est ex tabellīs Vindolandae, tenuia lignea folia magnitūdine chartae postālis ātrāmentō scrīpta, prīmum annō 1973 dētēcta cum fossor scrīptūram in eō quod ligneum rāmentum vidēbātur animadvertit. Mūsēum Britannicum nunc plūs quam 1700 eārum servat, et locus plūrēs reddere pergit; recēns manipulus tam nūper quam annō 2023 ēmersit.

Quod eās pretiōsās facit est quod prōrsus vulgārēs sunt. Nōn est Latīnitās litterāria in aeternum polīta, sed chartae et sermunculī praesidiī līmitānei. Ūna tabella in essentiā est nota sarcinae, grātiās agēns cuidam prō missū quī tibiālia, soleās, et duo paria subligāculōrum continēbat, parva sōlācia quibus mīlitī contrā hiemem Britannicam opus erat. Alia est mordāx aestimātiō mīlitāris indigenārum, quī dēminūtīvō Brittunculī, "miserī parvī Britannī", reiciuntur, quī sine armātūrā idōneā pugnāre dīcuntur. Sōla tabella est ubi illa contumēlia appāret, ergō dē ūnīus praefectī animō magis quam dē Rōmā nōbīs nārrat, sed mīrābiliter hūmāna irrīsiō est cōnservāta.

Acervum hārum lege, et līmes dēsinit līnea in chartā esse. Fit locus ubi hominēs frīgēbant, domum scrībēbant, dē vīcīnīs querēbantur, et sibi invicem convīvia nātālicia parābant.

Precēs ad fūrem dissolvendum

Dēvōtiōnēs altera pars imāginis sunt, et, sī quid, etiam vīvidiōrēs.

In Aquīs Sūlis, fonte calidō quem Rōmānī in templum Aquārum Sūlis aedificāvērunt, cultōrēs plicāta folia plumbī et stannī in aquam iaciēbant, īnscrīpta eō quod doctī dēfīxiōnēs vocant, dēvōtiōnēs vinculī. Circā 130 eārum recuperātae sunt. Paene omnēs sunt id quod perītī lēniter "precēs prō iūstitiā" nōminant: aliquis spoliātus est, et deam Sūlem ōrat ut vītam fūris intolerābilem faciat dōnec bona redeant.

Scaenae dolōrōsē familiārēs sunt. Balneātor ex apodytēriō ēgreditur et pallium suum āmissum invenit, et scrībae solvit ut quīcumque id sūstulit dēvoveat: dea Sūlis mortem īnfligat, nec somnum nec līberōs ei permittat, dōnec pallium meum ad templum eius attulerit. Ūna tabella, ut magica mordeat, cum omnī verbō inversō scrīpta est, scrīptūrā speculārī ut fūrem speculārem inlaqueet. Alia suspectōs nōmine ēnumerat, tōtum parvum grex incolārum vīcī minimē fīdōrum.

Hīc mīrus geōgraphicus mōs est. Ex "precibus prō iūstitiā" ex tōtō Occidente Rōmānō nōtīs, magna māior pars ex Britanniā venit. Ob causās quās nēmō omnīnō intellegit, prōvinciālēs in ōrā imperiī īnsolenter dēditī erant precandō deōs suōs ut eōs perderent quī lintea sua fūrābantur.

Doctrīna quoque prōgredī pergit. Plēna ēditiō alterius thēsaurī dēvōtiōnum, tabellārum ex templō Mercuriī apud Uley, nūper sōlum ēdita est, novās querēlās addēns, inter eās fortasse prīmum in Britanniā documentātum cāsum alveārium fūrātōrum.

Quīnque verba ex tabellīs

Latīnitās cotīdiāna sub canōne litterāriō optimus locus est ad linguam incipiendam, quia est lingua quā hominēs rē vērā ūtēbantur:

• soror (SOR-or), soror, verbum Sevērae prō amīcā suā.
• anima mea (AH-nih-ma MEH-a), "anima mea", "anima mea cārissima", mīrē tenerum.
• defixio (deh-FIK-see-o), tabella dēvōtiōnis, ad litteram "dēfīxiō deorsum".
• sollemnis (sol-LEM-nis), sollemnis, fēstus, verbum diēī nātālis quem celebrat.
• Brittunculi (brit-TUN-cu-lee), "miserī parvī Britannī", contumēlia ūnīus praefectī, in aeternum congelāta.

Cautiō servanda est, quia honestās tōtus sēnsus est: Sevēram ipsam postscrīptum suum scrīpsisse est cautum iūdicium ēditōrum, nōn certitūdō, et etiam clāra dēvōtiō Vilbiae disputātur, quia "Vilbia" fortasse mulier fūrāta, aut fībula fūrāta, aut culter fūrātus esse potest, prout quem doctum rogās. Praeteritum sē mundē nōn trādit. Sed illa cōnfūsiō est prōrsus cūr ipsa verba mōmentum habeant, et cūr ea ipse legere, potius quam summāriō crēdere, proximum sit stāre in illō fūmante balneō Rōmānō. Ad tāle genus lēctiōnis PRAVIEL tē ferre aedificātum est.

Fontēs

• Invītātiō nātālicia Claudiae Sevērae, Tab. Vindol. 291 (Īnscrīptiōnēs Rōmānae Britanniae)
• Tabellae Vindolandae (Mūsēum Britannicum)
• Tabellae dēvōtiōnum Aquārum Sūlis (cōnspectus)
• Dēvōtiō "Vilbiae", RIB 154 (Īnscrīptiōnēs Rōmānae Britanniae)
• Tabellae Uleyēnsēs, ēd. Roger Tomlin (Prēlum Ūniversitātis Oxoniēnsis, 2024)