Longum Bellum de Vocalibus Deperditis

Hc sntnt vcls nn hbt, t tmn m lgr pts.

Potes, paulo labore adhibito, quia Latine iam scis, et memoria linguae quamque lacunam explet priusquam eam animadvertas. Per maiorem historiae alphabeti partem ita prorsus legebatur. Scriptura Phoenicia, mater litterarum Hebraicarum, Aramaicarum, Arabicarum, Graecarum, Latinarum, viginti duo signa habebat, quae omnia consonantes erant. Cetera lector supplebat.

Mense Iulio promisimus nos ad id tempus redituros quo Graeci hunc morem fregerunt. Tota historia longior est quam una callida mutuatio. Plus quam mille anni et complures scripturae opus erant ut vocales in paginam venirent, et duae ex illis traditionibus id efficere debebant nulla littera mutata.

Alphabetum quod lectoribus confidebat

Solas consonantes scribere in lingua Semitica minus temerarium est quam videtur. In lingua Hebraica et Arabica magna pars significationis verbi in radice trium consonantium habitat. K-T-B notio scribendi est: Arabice kataba, "scripsit", kitāb, "liber", maktab, "officina scribarum". Vocales grammaticam et subtilitates ferunt, et lector peritus eas plerumque ex contextu restituere potest.

Nihilominus scribae auxilium addebant ubi parvo constabat. Primi scribae Hebraei et Aramaei paucas litteras consonantes, praecipue iod et vav, ad vocales longas significandas adhibere coeperunt, et he et aleph in fine verborum. Grammatici postea eas matres lectionis appellaverunt. Indicia erant, non ratio. Vocalis brevis adhuc non scribebatur.

Usus novus Graecorum

Cum Graeci litteras Phoenicias acceperunt, ex communi temporum ratione circa annum octingentesimum ante Christum natum, indicia in rationem versa sunt. Lingua Phoenicia consonantes habebat quibus Graeca non utebatur, ut occlusionem glottidis litterae aleph et sonum gutturalem litterae ʿayin, neque Graeca ex solis consonantibus legi poterat: nimis multa eius verba a vocali incipiunt aut in vocalibus nituntur.

Itaque quinque litterae officium mutaverunt. Aleph facta est alpha. He facta est epsilon. Iod facta est iota. ʿAyin facta est omicron. Vav facta est upsilon. In dialectis quae sonum h amiserant, heth facta est eta, e longum, et omega postea accessit. Historici scripturae id quod evenit primum alphabetum stricto sensu appellant, cum litteris tam vocalibus quam consonantibus. Scriptura Latina et Cyrillica hanc rationem hereditate acceperunt, et ideo litterae quas nunc legis vocales suas secum ferunt.

Etiam lingua Graeca tandem plus desideravit. Circa annum ducentesimum ante Christum natum Alexandriae signa accentuum et spirituum Aristophani Byzantio grammatico tribuuntur, eo tempore quo in dies plures erant Homeri lectores qui non audito eius sermone adoleverant.

Puncta circa textum rigidum

Lingua Hebraica difficiliorem huius quaestionis formam subibat. Exeunte antiquitate magis lingua scripturae sacrae, precationis, studii erat quam viae, et consonantes textus biblici iam fixae erant. Scribae non licebat litteram addere, ne utilem quidem. Attamen modus legendi traditus, a magistro ad discipulum transmissus, servari debebat.

Responsum venit a doctis Tiberiadis, ad lacum Galilaeae, qui Masoretae appellantur. Inter saeculum fere septimum et decimum litteras punctis lineolisque minimis pro vocalibus circumdederunt, signis cantus et accentus, notis in margine, quae omnia sub litteris, supra eas, in iis posuerunt, ut consonantes intactae manerent. Opus eorum superstes celeberrimum, Codex Aleppensis, circa annum nongentesimum vicesimum scriptus est, eoque Maimonides nitebatur. Ex paginis eius circiter quadringentis octoginta septem aestimatis supersunt circiter ducentae nonaginta quattuor. Maior pars Torae amissa est postquam synagoga Aleppensis, in qua servabatur, anno millesimo nongentesimo quadragesimo septimo incensa est.

Interdum puncta verbum scriptum omnino non describunt. Quattuor litterae nominis divini, יהוה, voce clara non pronuntiabantur; lectores loco earum Adonai, "Domine mi", dicebant. Masoretae his quattuor litteris vocales dederunt vocalibus vocis אֲדֹנָי, Adonai, propinquas, quasi praeceptum: hoc lege "Adonai". Docti Christiani Hebraice periti, qui hanc compositionem ad litteram legerunt, formam "Iehova" effinxerunt, quae Latine inde a saeculo tertio decimo invenitur et in linguam Anglicam per Gulielmum Tyndale venit, qui anno 1530 Iehouah typis expressit. Signum vocalis praeceptum esse potest, non sonus, et lector extra traditionem qui id non animadvertit verbum fingere potest quod nemo umquam dixit.

Unus versus, duae terminationes

Lingua Arabica duplici auxilio egebat. Complures litterae eandem formam habent et solis punctis distinguuntur, quae iʿjām vocantur, neque vocales breves scribebantur. Mense Martio scripsimus quomodo antiquissimi codices Corani magnam huius scientiae partem lectoribus ipsis ferendam relinquerent.

Traditio meminit cur vocales additae sint. Fertur grammaticum Abu al-Aswad ad-Duʾali, qui Basrae circa annum 688 obiit, audivisse recitatorem unam tantum terminationem in tertio versu surae nonae perperam legentem. Ad haec puncta colorata excogitavit, quae plerumque rubra fuisse dicuntur: punctum supra litteram pro a, infra pro i, iuxta pro u. Traditio puncta consonantium postea ad unam normam redacta esse praefecto al-Hajjaj tribuit, quamquam papyri anno 643 signati iis iam, parce tamen, utuntur. Saeculo octavo grammaticus al-Khalil ibn Ahmad puncta vocalium parvis litterarum formis commutavit: alif parvo pro a, vav pro u, ya pro i. Haec signa, ḥarakāt, sunt quae hodie in Coranis typis impressis et in libris puerorum cernuntur.

Haud procul inde scribae Syri in eadem quaestione laborabant. Circa annum 600 punctum supra verbum aut infra ponebant ut verba eodem modo scripta distinguerent. Historicus Nick Posegay contendit puncta vocalium primum in lingua Syriaca, paulo post in Arabica et Hebraica apparuisse, et sententias de iis inter doctos Christianos, Muslimos, Iudaeos commeavisse.

Cardo linguae

En versus, Coranus 9:3. Operae pretium est eum Arabice videre, quia idem verbum bis in eo occurrit.

Initio versus de nuntiatione loquitur mina llāhi wa-rasūlihi, "a Deo et a nuntio eius". Verbum est وَرَسُولِهِ, wa-rasūlihi. In -i desinit quia post "a" sequitur.

Prope finem dicit anna llāha barīʾun mina l-mushrikīna wa-rasūluhu, "Deum omni officio erga idolorum cultores solutum esse, et nuntium eius item". Verbum est وَرَسُولُهُ, wa-rasūluhu. In -u desinit quia nuntius iam alterum subiectum est, iuxta Deum stans.

Sine signis ambo verba eandem compagem habent, ورسوله. Da alteri terminationem prioris, et nuntius a latere Dei in numerum eorum labitur a quibus Deus solutus est. Haec est perversa lectio quam secundum fabulam Abu al-Aswad audivit, et haec causa quam traditio reddit cur vocales scriberentur. Tota differentia in duobus signis parvis est: lineola sub l et h, aut parvo flexu supra eas.

Interpretatio sensum rectum tantum imprimit. Sola lingua Arabica ostendit quam paulum atramenti inter duas lectiones stet.

Quae nescimus

Inventores nominati ex traditione sunt. Fabula de Abu al-Aswad ad nos per scriptores posteriores pervenit, et historici scripturae, inter quos Adam Bursi, tales narrationes de originibus caute tractant: post rem explicant processum qui verisimiliter diutius duravit et plures manus requisivit. Tempora rationum Syriacarum ab aliis aliter definiuntur, et laus quae vulgo Iacobo Edesseno pro signis vocalium Syriacae occidentalis tribuitur in controversiam vocata est. Tempora radiocarbonica codicum Corani antiquorum, ut anni 568 ad 645 pro foliis Birminghamiensibus, spatia sunt cum notis anomaliis, non tabulae natalium.

Neque mos vetus umquam periit. Diaria Hebraica et Arabica sine signis vocalium imprimuntur; signa redeunt in scripturis sacris, in poesi, in libris puerorum et discentium. Lectores periti hodie quoque faciunt quod lectores Phoenicii faciebant.

Haec est vera ars quae post lectionem linguae Hebraicae biblicae aut Arabicae classicae latet. Non tam signa explicare est quam linguam tam bene nosse ut audias quod pagina omittit. Ambae inter cursus PRAVIEL sunt, et huic arti serviunt.

Fontes

• Wikipedia, "Greek alphabet"
• Wikipedia, "Mater lectionis"
• Wikipedia, "Masoretes"
• Wikipedia, "Aleppo Codex"
• Wikipedia, "Qere and Ketiv"
• Wikipedia, "Jehovah"
• Wikipedia, "Arabic diacritics"
• Wikipedia, "Abu al-Aswad al-Du'ali"
• Wikipedia, "Al-Khalil ibn Ahmad al-Farahidi"
• Quranic Arabic Corpus, word-by-word analysis of 9:3
• Adam Bursi, "Connecting the Dots: Diacritics, Scribal Culture, and the Qurʾān in the First/Seventh Century," Journal of the International Qur'anic Studies Association 3 (2018)
• Nick Posegay, Points of Contact: The Shared Intellectual History of Vocalisation in Syriac, Arabic, and Hebrew (Open Book Publishers, 2021)
• University of Birmingham, "The Birmingham Qur'an"