पोम्पेयी रोमीयानाम् अन्तर्जालम् आसीत्

क्षणं मार्बलमयं लैटिन् विस्मर। क्षणं सिसेरोस्य परिमार्जिताः व्याख्याश्च पाठ्यपुस्तकस्य तत् वाक्यानि यत्र कृषकाः स्वकन्यकाः प्रशंसन्ति तानि विस्मर। अस्माकं अधिकांशाः यत् लैटिन् प्रथमं स्पृशन्ति तत् अतिशुद्धम् अस्ति। तस्मात् चूर्णस्य गन्धः आगच्छति।

पोम्पेयीतः भित्तिगन्धः आगच्छति।

७९ खृष्टाब्दे वेसुवियुसः नगरं भस्मीचकार ततः पूर्वम्, तस्य निवासिनः प्रायः सर्वत्र लिप्यां सन्देशान् उत्कीर्णवन्तः — नामानि, परिहासाः, निन्दाः, प्रार्थनाः, चुनावाभियानस्य नारान्, प्रेमनिवेदनानि, ग्लेडिएटर-प्रशंसाः, तथा "अहम् अत्र आसम्" इत्यस्य पुरातनरूपम्। तेषु कांश्चित् सुललिताः। कांश्चित् असभ्याः। आश्चर्यजनकप्रमाणेन कोमलाः। प्रायः सर्वे मनुष्यविषये एकं शान्तं, चिरस्थायि च सत्यं प्रमाणयन्ति: वयं सर्वदैव लक्षिताः भवितुम् इच्छन्ति स्म।

हास्यपात्रं नहि। प्रमाणं वरम्।

भित्तिलेखनम् "गम्भीर" लैटिन्तः पादटिप्पण्यां स्थापयितुम् इच्छा भवति। किन्तु वास्तवम् इतः विपरीतम्। उत्कीर्णभित्तयः प्राथमिकप्रमाणं सन्ति — सामान्यजनाः कियत् पठितुम् लेखितुञ्च शक्नुवन्ति स्म इत्यस्य, सार्वजनिकस्थानं वास्तवतः कथं कार्यं करोति स्म इत्यस्य, एकस्मिन् वास्तविके रोमीयनगरे परिहासस्य, कामस्य, स्पर्धायाः, राजनीतेश्च स्वरूपस्य च। भित्तिः एकः प्रसारपट्टः आसीत्। मार्गः एकः सूत्रम् आसीत्। नगरम् उच्चैः, स्वस्यां भाषायाम्, आत्मनः सह संलपति स्म — यां भाषाम् अद्यापि शिक्षितुं शक्यते।

संग्रहः अद्यापि वर्धते

२०२६ तमस्य जनवर्यां Bruits de couloir ("मार्गध्वनिः") नामकः एकः प्रकल्पः — यः Sorbonne-विश्वविद्यालयस्य, Université du Québec à Montréal-विश्वविद्यालयस्य च अनुसन्धातृभिः पोम्पेयी-पुरातत्त्व-उद्यानेन च सह संचालितः — नगरस्य रङ्गशालाभ्यः पार्श्वे एकस्मिन् मार्गे संकुलितानां भित्तिलेखनानां नवीनपठनम् प्रकाशितवान्। २०२२ तमे वर्षे २०२५ तमे च क्षेत्रकार्यकालयोः अनुसन्धातारः प्रायः ३०० शिलालेखान् पुनर्व्याख्यातवन्तः। तेषु ७९ कदापि अभिलिखिताः नासन् — एकं प्रेमनिवेदनं, द्वयोः ग्लेडिएटरयोः चित्रं चेत्यादयः।

युक्तिः प्रकाशः आसीत्। प्रतिबिम्बपरिवर्तनचित्रणम् (Reflectance Transformation Imaging) उपयुञ्जानाः, अनुसन्धातारः प्रत्येकं पृष्ठं परिवर्तमाने प्रकाशे दशाधिकवारान् छायाचित्रितवन्तः, ततः संगणकाय छायाः एकं प्रतिरूपम् इव संयोजयितुम् अनुमतिं दत्तवन्तः यं ते किमपि कोणतः पुनः प्रकाशयितुम् अशक्नुवन्। नग्नचक्षुषे अदृश्यानि चिह्नानि अग्रे आगतानि। टिप्पणीविभागः सर्वदा जीवितः आसीत्। तस्य कृते केवलं उत्तमप्रकाशस्य आवश्यकता आसीत्।

त्रिषु शब्देषु एकं समग्रं जगत्

पोम्पेयीभित्तौ गृहस्थवत् अनुभवितुं बहु लैटिन् आवश्यकं नास्ति:

• amat, "सः प्रीयते" वा "सा प्रीयते।" भित्तिलेखनानि प्रेम्णा पूर्णानि, तस्य परिवेदनैश्च पूर्णानि।
• hic, "अत्र," यथा hic fuimus, "वयम् अत्र आस्म।"
• vale, "विदाय," शाब्दिकम् "स्वस्थो भव," यत् पत्रस्य समापने प्रयुज्यते स्म।

एकं नाम, एकः क्रियापदः, एकः देशः। एतत् एव एकं वाक्यम्। एतत् एव एका व्यक्तिः द्विसहस्रवर्षान् उल्लंघ्य भवतः समीपम् आगत्य किमपि प्रत्यक्षं वक्ति — कोऽपि अनुवादकः मध्ये न तिष्ठति।

अतएव PRAVIEL भवतः आरम्भं मृतसाम्राज्यरूपेण रोमतः न करोति। नोइसीमार्गरूपेण रोमतः आरम्भं करोति। शिक्षार्थिनः एकां भित्तिम्, एकं नाम, amat च ददातु, तदा लैटिन् एकं स्मारकं न भवति — यत् सदा आसीत् तत् भवति: वास्तविकमनुष्यैः आर्द्रलिप्तायां भित्तौ उत्कीर्णाः शब्दाः, केनापि अन्येन ते दृष्टाः भवेयुः इति इच्छया।

स्रोतानि

• Pompeii: international research project sheds light on unseen ancient graffiti (Sorbonne Université)
• "Bruits de couloir": Shedding new light on ancient graffiti (Pompeii Archaeological Park e-journal)
• Digital scans unveil new love notes and sketches on ancient Pompeii wall (Reuters)
• The Ancient Graffiti Project