एकस्य कर्मकरस्य नेत्रपीडा आसीत्। अपरः रुग्णः आसीत्। कश्चित् वृश्चिकदंशात् कर्मणि अनुपस्थितः आसीत्।

तानि कारणानि अधुना ब्रिटिश-संग्रहालये स्थितायां चूर्णशिलायाः पट्टिकायाम् अवशिष्टानि। EA5634 इति सङ्केतितं चूर्णशिलाखण्डलेखं देइर् एल्-मदीना इति नाम्ना ज्ञातायाः समुदायस्य उपस्थितिपञ्जिका अस्ति। सा 280 कार्यदिनान् व्याप्नोति, पार्श्वे च चत्वारिंशत् नामानि लिखति। दिनाङ्काः कृष्णेन वर्णेन लिखिताः। बहूनां दिनाङ्कानां उपरि अनुपस्थितेः कारणानि रक्तेन वर्णेन योजितानि।

वस्तु प्राचीनकारणानां परिहाससूची नास्ति। रोगः शतवारात् अधिकं दृश्यते, अनुपस्थितेः सर्वाधिकं लिखितं कारणं भवति च। विस्मयकारी प्रशासनस्य सावधानता। लेखकः केवलं कर्मकरं अनुपस्थितम् इति न अचिह्नत्। सः कदाचित् किमर्थम् इति अप्यलिखत्।

तस्मात् लेखनाभ्यासात् एव मिस्रदेशस्य एकः लघुग्रामः तस्य आकारात् शतगुणविस्तृतानां नगरीणामपि अपेक्षया वैयक्तिकजीवनैः अधिकं पूर्णः इव प्रतीयते।

राजसमाधीन् निर्मितवन्तः जनाः

देइर् एल्-मदीना नीलनद्याः पश्चिमतीरे शुष्कोपत्यकायां राज्ञां उपत्यकायाः राज्ञीनां उपत्यकायाश्च समीपे स्थितम्। नवसाम्राज्यकाले राजसमाधीन् खनितुं भूषयितुं च कुशलकर्मकरेभ्यः वसतिः निर्मिता। तस्य प्राचीनं नाम Set-Ma'at, "सत्यस्थानम्," आसीत्।

कर्मकारसमूहे शिलाछेदकाः, लेपकाराः, रेखाकाराः, चित्रकाराः, प्रमुखाः, लेखकाः च आसन्। ते तेषां कुटुम्बानि च सङ्कीर्णगृहयुक्ते प्राकारवेष्टिते ग्रामे अवसन्। राजप्रशासनं कर्मकरेभ्यः प्रायः द्रव्यरूपेण, विशेषतः धान्येन, पारितोषिकम् अददात्, समूहैश्च तेषां कर्म व्यवस्थितवान्।

एषः सामान्यः मिस्री कृषिग्रामः नासीत्। तस्य निवासिनः असाधारणतया साक्षराः, सन्निरीक्षिताः, विशिष्टस्य राजकीयपरियोजनायाः सम्बद्धाश्च आसन्। तेन भेदेन विस्मयकारी अभिलेखपन्थाः जाता। पत्राणि, विधिविवादाः, धान्यभागलेखाः, पाठशालाभ्यासाः, रेखाचित्राणि, प्रार्थनाः, निजटिप्पण्यश्च पपाइरसपत्रेषु, सुकरलेखनफलकरूपेण प्रयुक्तेषु चूर्णशिलाखण्डेषु भग्नमृद्भाण्डखण्डेषु च अवशिष्टाः।

शुष्कभूमिः सामग्रीं रक्षितवती। लेखकीयदिनचर्या तु तां प्रथमं निर्मितवती।

सामान्याभिलेखेभ्यः प्रवाहलिपिः

उपस्थितिपञ्जिका हिराटिक्-लिप्या लिखिता, मिस्रीलेखनस्य मष्यै वेगाय च निर्मितया प्रवाहलिप्या। सा चित्रलिप्या सम्बद्धा, किन्तु तक्षिता विहङ्ग-नेत्र-उपविष्टाकृतिभिः समपङ्क्तिः इव न दृश्यते। अभ्यस्तः हस्तः शरकूर्चाय अनुकूलान् रेखाप्रहारान् कर्तुं चिह्नानि संक्षिप्य संयोजयति स्म।

एतत् महत्त्वं भवति यदा ग्रामस्य प्रसिद्धतमवचनानि मिलामः। ट्यूरिन्-श्रमिकविरामपपाइरसपत्रे कर्मकराणाम् अभियोगः सरलतया "वयं क्षुधिताः स्मः!" इति अनूद्यते। रूढ्या ḥqr इति लिप्यन्तरितस्य मिस्रीपदस्य अर्थः "क्षुधितः भवितुम्" इति। लिप्यन्तरं आधुनिकपाठकेभ्यः पदस्य स्थिरम् वर्णमालाग्राह्यम् आधारं ददाति। मूलप्रवाहपङ्क्तेः स्थाने अलङ्कृतमहाचित्रलिप्यः स्थापयित्वा दस्तावेजस्य प्रकार एव गूढः स्यात्।

पाठः प्रशासनिकाभिलेखः आसीत्, समाधेः लेखकः अमुन्नख्त् इति येन लिखितः। त्वरितोऽपि आक्रोशः कार्यालयस्य अभ्यासेनेव अस्मान् प्राप्तः।

यदा कर्मकरसमूहः बहिर्गतः

रामेसेस् तृतीयस्य राज्यवर्षे 29 तमे धान्यभागाः अतिविलम्बेन आगताः। कर्मकरसमूहः कर्म त्यक्त्वा रक्षकस्थानानि अतिक्रम्य थुत्मोसस् तृतीयस्य मृतमन्दिरस्य पृष्ठतः उपविष्टः। अधिकारिणः बहिरागत्य प्रत्यागन्तुम् अवदन्। पपाइरसपत्रं कर्मकराणां प्रत्युत्तरं एकस्मात् उपवेशनात् अपरस्मिन् गमनं च लिखति।

म्यूज़ेओ एजीजियो मुख्याक्रोशम् एवम् अनुवदति:

"अद्य कर्मकरसमूहः 'वयं क्षुधिताः स्मः!' इति क्रोशन् नियन्त्रणस्थानम् अतिक्रान्तः।"

ततः लेखकः मासस्य अष्टादश दिनाः गताः, नराः च थुत्मोसस् तृतीयस्य मृतमन्दिरस्य पृष्ठतः उपविष्टाः इति लिखति।

विवादः अनेकदिनानि अनेकस्थलानि च व्याप्य प्रवृत्तः। अन्यस्मिन् प्रसङ्गे कर्मकराः क्षुधया पिपासया च तत्र आगताः इति, स्ववचनानि फरोः प्रधानामात्यस्य च लेखनीयानि इति च उक्तवन्तः। धान्यं दत्तम्, किन्तु मूलसङ्कटः पुनरावर्तत।

इदम् इतिहासस्य प्रथमः लिखितः श्रमिकविरामः इति प्रायः कथ्यते। "लिखितः" इति पदमेव अत्र भारवद्। अस्मात् घटनात् चिरपूर्वं जनाः विरोधेन कर्म त्यक्तवन्त एव स्युः। देइर् एल्-मदीना अस्मभ्यं वर्तमानज्ञातेषु प्राचीनतमं लिखितवृत्तान्तम् ददाति, न तु सामूहिकनिराकरणस्य आद्यं कर्म कदाचित् प्रयुक्तम्।

लेखः सुगठितां आधुनिककथामपि निरस्यति। कर्मकराः राजकीयकर्मचारिणः, येषां पारितोषिकं धान्यभागरूपेण आगच्छति स्म। ते पवित्रेषु प्रशासनिकेषु च स्थलेषु उपवेशनैः प्रतिवादम् अकुर्वन्, शपथान् अकुर्वन्, अधिकारिभिः सह संवादम् अकुर्वन्, फरोः प्रति च ऊर्ध्वं याचितवन्तः। तेषां कर्म तस्यैव स्वराजनीतिजगते सम्बन्धि, यद्यपि "वयं क्षुधिताः स्मः" इति वाक्यं आधुनिकीकरणं न अपेक्षते।

अभिलेखाः किं न प्रदर्शयितुं शक्नुवन्ति

देइर् एल्-मदीनायाः प्रमाणं समृद्धम्, किन्तु संकीर्णम्। अभिलेखसञ्चयः विशिष्टया साक्षरकर्मकरसमूहया सम्बद्धानि गृहाणि पक्षपातेन दर्शयति। कृषिकर्मकराणां, सञ्चारिसमुदायानां, येषां वचनानि लेखकं न प्राप्नुवन् तेषां जनानां च विषये सः अस्मभ्यं बहु न्यूनं प्रत्यक्षं कथयति। ग्रामस्य अन्तरेऽपि उपस्थितिसूची प्रशासनस्य विभागान् दर्शयति, न अनुपस्थितकर्मकरस्य पूर्णदिनम्।

तथापि ते विभागाः असाधारणानि वातायनानि उद्घाटयन्ति। वृश्चिकदंशस्य रक्तटिप्पणी नाम्ना निर्दिष्टं पुरुषं विशेषानुपस्थितिकार्यभागेन संयोजयति। पपाइरसपत्रं विलम्बितं धान्यं सार्वजनिकयाचनायां परिणमयतः कर्मकरान् रक्षति। मिस्रीपदं ḥqr शारीरं तथ्यं, क्षुधां, तेन विवादेन संयोजयति यं सर्वान् पुनः कर्मणि प्रत्यादेशेन अधिकारिणः प्रशमयितुं न अशक्नुवन्।

भाषाध्ययनम् तेषां जगतः अस्माकं जगतश्च अन्तरं न निवारयति। तत् अवशिष्टप्रमाणम् अधिकं निश्चितं करोति: कस्य स्वरस्य उद्धरणं क्रियते, कः पदः प्रशासनिकसंज्ञा, किम् अनुवादः शब्दशः, कश्च परिचितोपमा अतिदूरं गच्छति।

एतादृशी समीपता PRAVIEL अभिलषति। प्राचीनभाषा तदा सर्वाधिकं जीविता भवति यदा चूर्णशिलायां चिह्नं दृश्यभूमिः न भूत्वा, कर्मणि न आगमनस्य एकस्य व्यक्तेः कारणं भवति।

स्रोतानि

राजसमाधीन् निर्मितवन्तः जनाः

शुष्कभूमिः सामग्रीं रक्षितवती। लेखकीयदिनचर्या तु तां प्रथमं निर्मितवती।

सामान्याभिलेखेभ्यः प्रवाहलिपिः

यदा कर्मकरसमूहः बहिर्गतः

म्यूज़ेओ एजीजियो मुख्याक्रोशम् एवम् अनुवदति:

"अद्य कर्मकरसमूहः 'वयं क्षुधिताः स्मः!' इति क्रोशन् नियन्त्रणस्थानम् अतिक्रान्तः।"

रुग्णतापत्राणि रक्षितवती मिस्री ग्रामिका

राजसमाधीन् निर्मितवन्तः जनाः

सामान्याभिलेखेभ्यः प्रवाहलिपिः

यदा कर्मकरसमूहः बहिर्गतः

अभिलेखाः किं न प्रदर्शयितुं शक्नुवन्ति

स्रोतानि

प्राचीनभाषाम् अध्येतुं सज्जाः?

टिप्पण्यः

टिप्पणीं लिखत

रुग्णतापत्राणि रक्षितवती मिस्री ग्रामिका

राजसमाधीन् निर्मितवन्तः जनाः

सामान्याभिलेखेभ्यः प्रवाहलिपिः

यदा कर्मकरसमूहः बहिर्गतः

अभिलेखाः किं न प्रदर्शयितुं शक्नुवन्ति

स्रोतानि

प्राचीनभाषाम् अध्येतुं सज्जाः?

टिप्पण्यः

टिप्पणीं लिखत