Ἡ Τεχνητὴ Νοημοσύνη Ἀναγιγνώσκει τὴν Βιβλιοθήκην ἣν ὁ Βεσούβιος Ἔκλεισεν

Ἐπὶ σχεδὸν δύο χιλιάδας ἔτη, ἡ βιβλιοθήκη ἐφαίνετο ὡς ἀστεῖον λεγόμενον ὑπὸ ἡφαιστείου.

Οἱ εἱλητοὶ τοῦ Ἡρακλανείου οὐκ ἦσαν ἁπλῶς παλαιοί. Ἦσαν ἡψημένοι. Ὅτε ὁ Βεσούβιος ἐξερράγη τῷ 79 μ.Χ., οἱ πάπυροι ἐν τῇ Ἐπαύλει τῶν Παπύρων ἀπηνθρακώθησαν εἰς μέλανα, κραῦρα κυλινδρώματα. Διεσώθησαν μέν, ἀλλ᾽ ἄτεχνον ἦν. Ἡ δὲ ἀπόπειρα ἀνοῖξαι εἱλητόν τινα ὡμοίαζε τῷ πειρᾶσθαι ἀνελίσσειν ποῦρον ἐκ τέφρας, καὶ αἱ πρῶται ἀπόπειραι σωματικῆς ἀνάπτυξεως πολλοὺς κατέφθειραν.

Εἶτα αἱ μηχαναὶ κατέφθασαν.

Ἀνάγνωσις τοῦ ἐσωτερικοῦ σφραγισμένου εἱλητοῦ

Χρησιμοποιοῦντες σαρώσεις ἀκτίνων Χ ὑψηλῆς διακρίσεως, ψηφιακὴν «ἀναδίπλωσιν», καὶ μηχανικὴν μάθησιν ἐξεπαιδευμένην ἀνιχνεύειν τὴν ἀμυδρὴν ὑπογραφὴν ἀρχαίας μελάνης, οἱ ἐρευνηταὶ τῆς «Προκλήσεως Βεσουβίου» ἤρξαντο ἀνακαλύπτειν γραφὴν ἐντὸς εἱλητῶν οὓς οὐδεμία ἀνθρωπίνη χεὶρ δύναται ἀσφαλῶς ἀνοῖξαι. Ἑλληνικὰ γράμματα ἤρξαντο ἀναφαίνεσθαι ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν κεκαυμένου παπύρου.

Τῷ 2025 τὸ ἔργον ἔφθασεν εἰς ὅρον ὃν εὐχερές ἐστι μὴ δεόντως ἐκτιμᾶν. Εἱλητός τις τοῦ Ἡρακλανείου κατεχόμενος ἐν τῇ Βοδλεϊανῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Ὀξφόρδης, γνωστὸς μόνον διὰ τοῦ ταξιλογικοῦ ἀριθμοῦ PHerc. 172, εἶχε τὸν τίτλον αὐτοῦ ἀναγνωσθέντα τὸ πρῶτον: Περὶ Κακιῶν, ὑπὸ τοῦ Ἐπικουρείου φιλοσόφου Φιλοδήμου. Ὁ εἱλητὸς εἶχε σαρωθῆ ἐν τῷ συγχροτρώτῳ Diamond Light Source, εἶτα δὲ ἀποκρυπτογραφηθεὶς ὑπὸ ἐρευνητῶν ἄνευ τοῦ εἱλητὸν ποτε ἀνοιχθῆναι. Οὐ μεταφορά. Οὐ ἀνακατασκευή. Τίτλος ἀνυψωθεὶς ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ σφραγισμένου ἀρχαίου βιβλίου.

Τοῦτο ἐστι τὸ μέρος ἐφ᾽ ᾧ ἄξιον καθῆσθαι. Τὸ παρελθὸν οὐ διεσώθη ἐνταῦθα ὡς τακτικὸν μουσειακὸν ἀντικείμενον. Διεσώθη ὡς ναυάγιον, ὡς συνεθλιμμένος ἄνθρακας, ὡς ἀναγνώσιμος οὐδαμόθεν ὕλη. Καὶ νῦν, μετ᾽ ἀρκετῆς εἰκονογραφίας, γεωμετρίας, γλωσσικῆς ἐμπειρίας καὶ ἀμιγοῦς ὑπολογιστικῆς ἐπιμονῆς, τὸ ναυάγιον ἄρχεται λαλεῖν.

Τί τοῦτο ποιήσει, καὶ τί οὔ

Ἆρα ἀναγράψει τὸν κλασσικὸν πολιτισμὸν δι᾽ ἑνὸς νυκτός; Οὔ. Πολλὰ ἀνακτηθέντα κείμενα ἐνδέχεται εἶναι ἀποσπασματικά, τεχνικά, ἢ ἐπαναλαμβανόμενα, καὶ τὸ ἔργον βραδύ ἐστιν. Ἀλλὰ τοῦτο σχεδὸν τὸ νόημα. Ὁ ἀρχαῖος κόσμος οὐκ ἦν ποιημένος ἐκ μόνων ἀριστουργημάτων. Ἦν ποιημένος ἐξ ἐρίδων, ὑποσημειώσεων, κακῶν γνωμῶν, ἰδιωτικῶν ἐνθουσιασμῶν, καὶ φιλοσόφων παραπονουμένων κατ᾽ ἄλλων φιλοσόφων. Φιλοσοφικὴ βιβλιοθήκη πλήρης πραγματειῶν ἠθικῆς ἔστιν ἀκριβῶς τὸ μὴ λαμπρόν, ἀνθρώπινον θησαυρὸν εἶδος ὃ δεῖ ἡμᾶς ἐπιθυμεῖν ἀνακτᾶν.

Ἐνδόθεν τῶν λοιπῶν εἱλητῶν, πλείονα Ἑλληνικὰ ἔτι ἀναμένουσιν.

Πέντε λέξεις ἐκ τῆς ἱστορίας

Ὅλον τὸ δρᾶμα τρέχει ἐπὶ χειρὸς Ἑλληνικῶν λέξεων, καὶ αὗται εἰσι καλὸν πρῶτον λεξιλόγιον:

• βίβλος (bíblos), βιβλίον.
• πάπυρος (pápyros), πάπυρος, ἡ αὐτὴ ὕλη ἡ νῦν ἀναγιγνωσκομένη.
• κακία (kakía), κακότης ἢ πονηρία, τὸ θέμα τοῦ ἀνακτηθέντος εἱλητοῦ.
• ἀρετή (aretḗ), ἀρετὴ ἢ ἀριστεία, τὸ ἀντίθετον αὐτῆς.
• λόγος (lógos), λέξις, λογισμός, ἀφήγησις.

Μάθε ταύτας τὰς πέντε καὶ ἡ κεφαλαῖος εἴδησις παύει εἶναι ἀλλοτρίων ἄλλη ἀγγελία. Γίγνεται θύρα δι᾽ ἧς δύνασαι εἰσελθεῖν. Τοῦτο τοῦ PRAVIEL ἔργον ἐστίν: ἄγειν σε ἀπὸ τῶν πρώτων Ἑλληνικῶν γραμμάτων ἕως τοῦ αὐτοχείρως ἀναγιγνώσκειν τὰς λέξεις ἃς τὸ πῦρ οὐκ ἴσχυσε ἐξαλεῖψαι.

Πηγαί

• Ἡ Πρόκλησις Βεσουβίου (The Vesuvius Challenge)
• Τὸ ἐσωτερικὸν εἱλητοῦ τοῦ Ἡρακλανείου ὁρᾶται τὸ πρῶτον ἐπὶ σχεδὸν 2.000 ἔτη (Βοδλεϊανὴ Βιβλιοθήκη)
• Τίτλος καὶ συγγραφεὺς κεκαυμένου, ἔτι εἱλιγμένου εἱλητοῦ τοῦ Ἡρακλανείου ἀποκρυπτογραφηθέντες μετὰ σχεδὸν 2.000 ἔτη (CNN)
• Φοιτηταὶ ἀποκρυπτογραφοῦσιν εἱλητοὺς τοῦ Ἡρακλανείου ἡλικίας 2.000 ἐτῶν (NEH)