सब्ब-अक्खरमाला एकेन गोणेन एकेन गेहेन च आरब्धा
यानि अक्खरानि त्वं इदानि पठसि तानि मिस्सर-मरुभूमियं एकं फिरोज-आकरं याव गच्छन्ति, यत्थ चित्तलिपिं पठितुं असमत्था कम्मकरा तेसं केचि पठम-अक्खरमालं परिवत्तेसुं।

«A» अक्खरं पस्स। तं विपरीतं करोहि। ते द्वे सिङ्गे पस्ससि? तं न आगन्तुकं। चतु-सहस्स-वस्सेहि पुब्बे तं एकस्स गोणस्स सीसं आसि।
अज्ज परिभुञ्जमाना पायेन सब्ब-अक्खरमाला—लातिना, यवनी, हिब्रू, अरबी, किरिल्ली, च इमस्मिं फलके अक्खरानि—एकतो एव पुब्बपुरिसतो ओतिण्णा। सो च पुब्बपुरिसो न पासादे पण्डितेहि निम्मितो। सो पञ्ञायति मिस्सर-मरुभूमियं सेमिटिकभासिकेहि कम्मकरेहि सहसा रचितो, एकाय लिपिया परिवारितेहि यं ते पायेन एकंसेन पठितुं न सक्खिंसु।
कुसीत-पञ्ञवन्तस्स संखेप-मग्गो
तं ठानं सेराबित-एल-खादिम् (Serabit el-Khadim), सिनाये वात-बहुलं उच्च-थलं यत्थ मिस्सरका हाथोर-देविया (Hathor), «फिरोजस्स सामिनिया» विहारत्थं फिरोजं खणिंसु। तत्थ कम्मकरा सेमिटिकभासिका, मिस्सरे विदेसिका। तेसं समन्ता मनोरमा चित्तलिपियो अट्ठंसु, सतानि जटिल-सञ्ञानि यानि लेखका वस्सानि वसीकातुं गमेंसु।
कस्सचि एको संकप्पो उदपादि यो लोकं सरलं करोन्तो परिवत्तेसि। सब्बस्स पदस्स कते एकं सञ्ञं सिक्खनतो अञ्ञत्र, गोणस्स रूपं गण्ह, च तं केवलं «गोण»-पदस्स पठम-सद्दं दीपेतुं देहि। तेसं भासाय गोणो ʾalp आसि, तस्मा गोण-सञ्ञा केवलं «a» ति अत्थं वदति। गेहं bayt आसि, तस्मा गेह-सञ्ञा «b» ति। उदकस्स एका ऊमिमन्त-रेखा, mayim, «m» ति।
पण्डिता एतं आदि-सद्द-नियमो (acrophonic) ति वदन्ति: एकं रूपं यं अत्तनो नामस्स पठम-सद्दस्स ठाने तिट्ठति। तेनेव अम्हाकं अक्खरमाला अज्जापि तेसं पठम-रूपानं अट्ठियो वहति। गोणो aleph, alpha अहोसि, A अहोसि। गेहं bet, beta अहोसि, B अहोसि, च अम्हाकं «alphabet»-पदमेव अदासि, गोणं च गेहं च, सह वुत्तं।
एतारिसानं लिखित-अभिलेखानं पायेन चत्तालीस सन्ति, तेसं बहुतरा १९०४ तो १९०५ यावतिका-हेमन्ते पुरातत्त्ववेदीहि हिल्दा च फ्लिन्दर्स पेट्रि (Hilda, Flinders Petri) लद्धा। १९१६ वस्से आलन गार्दिनर (Alan Gardiner) तेसं एकं पुनरावत्तमानं पवेणिं lbʿlt, «सामिनिया» ति, हाथोरस्सेव नियादनं, पठि, च पठम-अक्खरमालाय पठम-वचनानि विभूतानि अहेसुं।
मूले ऊका-कोच्छ-सहितं कुल-रुक्खं
तम्हा बीजतो सब्बं विरूळ्हं। पठम-अक्खरमाला फोनीसिकानं गता, ये तं सुविहित-द्वावीस-व्यञ्जनानि याव किन्तिंसु च वाणिज्ज-नावासु समुद्दं परितो नयिंसु। फोनीसिकतो पुराण-हिब्रू च अरामी च जाता; अरामितो, अन्ते, अरबी-लिपि। यवनापि तं आदियिंसु, च एकं मूल-परिवत्तनं करिंसु यं अञ्ञस्मिं दिवसे पच्चागमिस्साम: ते सरानं अत्थाय अक्खरानि पकप्पेसुं। यवनतो त्वं यं पठसि सा लातिना जाता, च सतसहस्सेहि अञ्ञेहि पठिता किरिल्ली।
एका एव विसाखा-कुलं, एकम्हा मरुभूमि-आकरतो याव पायेन सब्बो जीवमानो पाठको।
इमिस्सा तरुण-अक्खरमालाय अम्हाकं यं पुराणतमं समग्ग-वाक्यं तं अच्छरियेन निवातं। तं लाखिस-नगरतो (Lachish) एकस्मिं खुद्दके दन्त-कोच्छे खोदितं, यत्थ इदानि इस्राएलं, आसन्नं ख्रीष्टपुब्ब-वस्से १७०० तमे। सत्तरस अक्खरानि, सत्त वचनानि, च यं ते अक्खरेन्ति सा सीस-ऊका पटि आयाचना: «अयं दन्तो केसानं मस्सूनं च ऊका मूलतो उद्धरतु।» यदा तं विचारितं, सच्च-ऊकानं अणु-सेसानि अज्जापि कोच्छे अल्लीना अहेसुं। मानुस-जातिया पठम-वाक्यानि न देवे च राजानो च आरब्भ आसुं। तानि तव मस्सुतो कीटानं कोच्छनं आरब्भ।
यं पण्डिता अज्जापि विवदन्ति
एत्थ एको सच्च-लेखो मन्दो भवितब्बो, यतो विवादा एव सेट्ठतमो भागो।
न कोचि कालनियमने समग्गो। एको पक्खो इमं आविक्खारं आसन्नं ख्रीष्टपुब्ब-१८५०-१८०० तमे, मिस्सरस्स गम्भीरे ठपेति, यं तं सच्चतो मिस्सरिक-रचनं करेय्य। अपरो तं आसन्नं ख्रीष्टपुब्ब-१५५० तमे, कनाने ठपेति। नानाकरणं न लामकं: तं विनिच्छिनोति यत्थ केन च लेखनस्स गणराज्जिकतम-उपकरणं जातं। मिस्सरवेदिनी ओर्लि गोल्दवासर (Orly Goldwasser) वदति यं आविक्खारका निरक्खरा आकर-कम्मकरा आसुं, चित्तलिपीनं रूपानि अनुकरोन्ता यानि ते पसंसिंसु अपि च पठितुं नासक्खिंसु, तस्मा अक्खरानि मज्जित-राज-लिपिया समीपे एवं थूलानि पञ्ञायन्ति। अञ्ञे, अन्सन रेनि (Anson Rainey) विय, अभिनिविसन्ति यं आविक्खारका सिक्खित-लेखका एव भवितुं अरहन्ति। पमाणं पहोन्तं तनुकं यं उभे पठनानि तिट्ठन्ति, च गार्दिनरस्स १९१६-मूल-वियोजनं, यथा पन पभस्सरं, अनुमानो एव न पन साधनं तिट्ठति।
सा अनिच्छयता कथाय दुब्बल्यं न। सा एव कथा। मयं पस्साम, पमाणेन अनुञ्ञातस्स अन्तिम-कोटियं, मुट्ठिमत्ते सामञ्ञ-मनुस्से एकं आविक्खारं पटि खलन्ते, यो आविक्खारो तेसं समन्ता सब्बस्मा सम्राज्जा दीघतरं तिट्ठिस्सति।
पञ्च अक्खरानि च यानि रूपानि यतो आगतानि
इमानि रूपानि त्वं पुब्बे एव जानासि। केवलं न ञासि यं तानि रूपानि आसुं:
- א aleph, एको गोणो (ʾalp), ओनतो यथा अम्हाकं A होति।
- ב bet, एकं गेहं (bayt), alphabet-स्स «b», अम्हाकं B।
- מ mem, उदकं (mayim), एका ऊमिमन्त-रेखा या अम्हाकं M अहोसि।
- ע ayin, एका अक्खि (ʿayin), यं यवना वट्ट-O-भावं परिवत्तेसुं।
- ר resh, एकं सीसं (rosh), अम्हाकं R-स्स पुब्बपुरिसो।
एकं पुराण-भासं सिक्ख, च तस्सा अक्खरमाला यदिच्छक-लेखानं समूहो भवितुं विरमति च यं सा सच्चतो होति तं होति: चतु-सहस्स-वस्सिकानं रूपानं एका चित्तसाला, अज्जापि पठियमाना। सो परिवत्तो, सञ्ञानं वियोजनतो एकं मुखं संजानितुं याव, PRAVIEL तं दातुं निम्मित-सदिस-वत्थु एव, एकवारं एकं अक्खरं, एको च गोणो।
आकरा
पोराणभासं सिक्खितुं सज्जितो?
दिवसे दिवसे कतिपयमुहुत्तानि सिक्खथ, पठमक्खरेहि याव यथाभूतपोथका, एकेका च पन्ति तस्सा भासाय सकाय उच्चारणपरम्पराय सुय्यति। लातिनं यवनं वा विनामूल्येन आरभथ, अथ वा मिस्सरं हिब्रुं अञ्ञा च भासायो।
संवादो
टिप्पणियो
नोटं, संसोधनं वा पञ्हं वा छड्डेतु। टिप्पणियो सम्पाद्यन्ति च ईमेल-सरीखा सत्ता सज्जनिका न दस्सियन्ति।
टिप्पणियो सादियन्ताओ...